Complottheorieën over het hantavirus debunked: de waarheid over dit virus
De grootste paniek over het hantavirus komt uit de hoek van de complotdenkers. Daarom debunken wij een paar van de complottheorieën over het hantavirus.
De uitbraak van het hantavirus aan boord van een cruiseschip is constant het onderwerp van gesprek. Van paniek tot “Nederlandse nuchterheid”, tot wilde complottheorieën; iedereen heeft iets te te zeggen over dit nieuwe virus en wat het voor de wereld betekent.
Eerder schreven we al een artikel over het virus om uit te leggen waarom paniek overbodig is, maar met het aantal complottheorieën over het hantavirus dat als paddestoelen uit de grond schiet is het ook belangrijk om daar een tegengeluid in te laten horen. Het internet is een enorme bron van desinformatie en verkeerde en schadelijke informatie kan snel verspreid worden.
Daarom debunken we in dit artikel een aantal van de complottheorieën over het hantavirus.
Complottheorieën over het hantavirus: de naam
Ten eerste de naam van het virus. Verschillende complotdenkers zijn erachter gekomen dat het Hongaarse woord voor bullshit ‘hanta’ is. Daarmee wordt de connectie gelegd dat het virus een hoax is en dus een complot van de overheid of elite.
Maar de naam van het hantavirus – dat al veel langer bestaat dan dit jaar of zelfs de laatste decennia – komt van de rivier de Hantaan die door Noord- en Zuid-Korea loopt.
De eerste keer dat de symptomen die overeenkomen met het virus beschreven worden, was al in 472-221 voor onze jaartelling. Daarnaast zijn er gevallen bekend van soldaten die het virus kregen tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog, tijdens de Eerste Wereldoorlog en ook in de Tweede Wereldoorlog rapporteerden soldaten klachten die later gelinkt werden aan dit virus.
In 1951 kregen zo’n 3.200 soldaten die rond de Hantan-rivier gepositioneerd waren klachten die toen ‘Koreaanse hemorragische koorts’ genoemd werden. Toen later de muizen rond die rivier onderzocht werden, kwamen onderzoekers er voor het eerst achter dat het om een virus ging. Dit virus kreeg in 1978 de naam Hantan-virus.
Meer varianten van het virus werden ontdekt en die werden in 1985 allemaal onder de naam ‘hantavirussen’ gezet.
Het Hongaarse woord ‘hanta’ komt trouwens van het woord ‘hantál’ dat ‘liegen, kletsen’ betekent. Hanta is de slang-variant van het woord. En Hanta betekent in de West-Afrikaanse taal Hausa ‘lever’. In het sanskriet is het een uitroep voor actie.
Kortom: er wordt bij deze complottheorie selectief omgegaan met de beschikbare informatie.
Complottheorieën over het hantavirus: verspreiding
Een ander onderdeel van de complottheorieën is het leggen van een link met het coronavirus. Zo zou het volgens deze complotdenkers heel verdacht zijn dat het virus zich verspreid via ratten en muizen. Want corona verspreidde zich via vleermuizen.
Ook daar is een logische verklaring voor. Het is geen nieuwe informatie dat vleermuizen, ratten en muizen ziektes verspreiden die op mensen overdraagbaar zijn. Vleermuizen kunnen virussen als Ebola, Hendra, Nipah en SARS-CoV-2 bij zich dragen. Ratten waren verantwoordelijk voor de uitbraak (niet verspreiding) van de pest en dragen ziekten als de Ziekte van Weil, Salmonella, E.Coli én het hantavirus bij zich.
Maar waarom zijn deze dieren dan zo gevoelig voor virussen en waarom zijn zij verantwoordelijk voor uitbraken van verschillende epi- en pandemieën?
Dat komt omdat ratten en vleermuizen zich goed aan kunnen passen aan ziekteverwekkers en daarmee een evolutionair voordeel hebben. Infectieziekten spelen een grote rol bij evolutie en deze dieren zijn blootgesteld aan verschillende virussen maar hebben zich hier altijd aan aangepast.
Ze bestaan al meer dan 30 miljoen jaar en dat zorgt ervoor dat ze dus al miljoenen jaren ziekteverwekkers met zich mee dragen die met hen mee hebben kunnen ontwikkelen. Ziekteverwekkers die hen dus niet fataal worden waardoor ze de ziektes succesvol kunnen verspreiden.
Kortom: vleermuizen en knaagdieren zijn de perfecte ‘host’ voor een virus.
Maar we zijn het wel eens dat vleermuizen en ratten onterecht een bad rep krijgen; het feit dat steeds meer mensen in contact komen met deze dieren komt namelijk door klimaatverandering, ontbossing en andere schadelijke praktijken waardoor deze populaties onder druk komen te staan.
Complottheorieën over het hantavirus: cruiseschip
Maar waarom dan wéér op een cruiseschip? In de complottheorie-kringen komen plaatjes voorbij van een nieuwsbericht uit 2020 waar een uitbraak op een cruiseschip plaatsvond. Ook dat is makkelijk te verklaren.
Een cruiseschip is namelijk voor een paar weken lang een kleine stad op het water; mensen leven nauw met elkaar samen in een relatief ruimte en kunnen geen kant op. Ze delen slaapkamers, wc’s, restaurants, zwembaden en eten van gedeelde buffetten.
Virus-uitbraken aan boord van een cruiseschip zijn dan ook niet zeldzaam. Zo komt het regelmatig voor dat er een E.Coli-uitbraak of een uitbraak van het Norovirus plaatsvindt aan boord.
Eerder dit jaar was er nog sprake van een E.Coli-uitbraak aan boord van een Oceania-cruise. En CNN schreef in 2025 dat 2024 het ergste jaar was voor virussen aan boord van cruiseschepen.
Dit soort uitbraken worden gelinkt aan besmet voedsel, besmette voorwerpen of oppervlakken en contact tussen mensen aan boord. Een Norovirus aan boord van een cruiseschip kan zich heel snel verspreiden via het buffet aan boord van een cruiseschip waarbij opscheplepels met elkaar gedeeld worden of waarbij eten met de handen opgepakt wordt.
En ook virussen die door de lucht verspreid worden kunnen aan boord van een cruiseschip makkelijk van mens naar mens verspreiden. Zoals bijvoorbeeld bij het griepvirus of het COVID-virus gebeurt.
Het is dus niet heel gek dat deze uitbraak plaatsvond op een cruiseschip.
Complottheorieën over het hantavirus: vaccin
Een andere complottheorie die langskomt is de theorie dat er ‘opeens’ een vaccin ontwikkeld zou worden voor het virus en dat dit bewijs zou zijn dat er een vaccinatie-plicht aan zou komen.
We kunnen niets zeggen over of er wel of geen vaccinatie in Nederland zal komen. Maar het vaccin tegen het hantavirus zoals wij dat in Nederland kennen is niet nieuw. Dit vaccin bestaat al sinds 1988 en is ontwikkeld in Zuid-Kora maar wordt in Europa niet gebruikt.
Dit is mede omdat het hantavirus in Europa goed te behandelen is en in bijna alle gevallen niet dodelijk. Daarnaast bestaan er preventieve maatregelen tegen het virus: door uit de buurt te blijven van knaagdieren of plekken waar knaagdieren veel voorkomen. En door altijd voorzichtig te zijn wanneer je met de uitwerpselen of urine van knaagdieren te maken hebt.
Waar op dit moment wel aan gewerkt wordt is een vaccin voor de Andes-variant van het virus. Dit vaccin is ook niet nieuw en in ieder geval al sinds 2019 in ontwikkeling – misschien al eerder.
De kans dat zo’n vaccin in Nederland verplicht wordt is klein; we hebben hier geen Andes-virus zoals dat in bijvoorbeeld Argentinië wél bestaat. In Zuid-Amerika wordt deze variant van het virus verspreid door muizen en ratten en hebben 50% van de gevallen een dodelijke afloop.
Een vaccin zou daar dus logischer zijn dan in Nederland waar deze variant niet voorkomt.
Complottheorieën over het hantavirus: bijwerking
Dan de laatste complottheorie: dat het hantavirus een bijwerking zou zijn van het Pfizer-vaccin tegen COVID-19. Een complotdenker is erachter gekomen dat het hantavirus genoemd wordt in een document over het Pfizer-vaccin. Er wordt dan ook gezegd dat dit een lijst van bijwerkingen is en dat de uitbraak van het hantavirus door het corona-vaccin komt.
Dit is niet wat het document zegt.
Het gaat om een analyse van de ‘cumulatieve veiligheidsgegevens’ nadat het Pfizer-vaccin vrijgegeven werd. Meldingen en bijwerkingen van het vaccin uit verschillende landen – waaronder de VS – die tot en met 28 februari 2021 zijn ontvangen. Deze meldingen en bijwerkingen worden gebruikt om een lijst op te stellen van mogelijke effecten van het vaccin.
Hierin wordt een belangrijk onderscheid gemaakt. Namelijk het verschil tussen bijwerkingen en ‘adverse events (of special interest)‘; AE of AESI.
Een bijwerking is “een schadelijke en ongewenste reactie op een geneesmiddel”. Wanneer deze reacties vaker voorkomen bij een groep mensen, wordt het na onderzoek in de lijst van bijwerkingen opgenomen en kan dit in de bijsluiter komen te staan.
Maar een AESI is een medische reactie die voorkomt tijdens het gebruik van het medicijn en die dus gemonitord moet worden om te kijken of het gaat om een causaal verband of een toevalligheid. Dát is de lijst waar het hantavirus op staat.
Dat betekent dat er dus melding binnen is gekomen van mensen die het Pfizer-vaccin hadden gekregen en daarbij ook het hantavirus hadden. Dat moet dan in de gaten gehouden worden.
Maar het is niet vastgesteld als bijwerking en dus ook niet vastgesteld als veroorzaakt door het Pfizer-vaccin.
Kortom: de lijst is uit context getrokken en wordt gebruikt om een narratief te pushen dat niet klopt met de realiteit.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds