*** MIS HET NIET *** MIS het niet

De 3.5%-regel: kan de kleine minderheid grote verandering in werking zetten?

Veel mensen praten over de 3.5%-regel die zegt dat maar 3.5% van de bevolking nodig is bij een vreedzaam protest om een grote impact te maken. Maar klopt dat ook?

De wereld wordt steeds rechtser en protesten lijken tegenwoordig de orde van de dag. Gaat het niet om vrouwenrechten, dan gaat het wel om Palestina of om nationale protesten in de VS tegen de dictatuur-in-wording van Donald Trump.

Een protest is een goede manier om verzet tegen de overheid te laten zien. Maar hebben vreedzame protesten eigenlijk wel echt zin? Volgens experts hangt dit allemaal af van de hoeveelheid mensen die mee protesteren. Wanneer de hoeveelheid deelnemers aan een protest boven een bepaalde grens komt, zou verandering zelfs onvermijdelijk zijn.

3.5-regel: De impact van vreedzaam protest

Er zijn verschillende voorbeelden te vinden van de effectiviteit van vreedzame protesten: in 1986 leidde een massaal protest in Manila vier dagen later tot de val van het Marcos-regime. In Zuid-Afrika leidde een boycott van witte bedrijven uiteindelijk tot het aftreden van de president en tot vrije verkiezingen waarbij het African National Congress won; een partij die voor een non-raciale samenleving staat. De Saffron Revolutie in Myanmar, de Rose Revolutie in Georgië, de Montgomery Bus Boycott; allemaal voorbeelden van vreedzame protesten met een grote impact die uiteindelijk voor de val van het regime zorgden – op korte of lange termijn.

Vreedzame protesten kunnen een grote impact hebben en zijn volgens Erica Chenoweth – wanneer ze goed uitgevoerd worden – een onvermijdelijke golf van verandering en verzet. Chenoweth onderzocht honderden vreedzame campagnes van de laatste eeuw en ontdekte dat een vreedzaam protest een twee keer zo grote kans heeft op succes dan een niet-vreedzaam protest.

Het gouden getal van deelnemers dat nodig is voor dit effect? Een percentage van 3.5% van de bevolking die actief deelneemt.

Onderdeel van de 3.5%-regel: Wat is een vreedzaam protest?

Het werk van Chenoweth is geïnspireerd door verschillende belangrijke mensen uit de geschiedenis die voorstanders waren van vreedzaam protest. In haar onderzoek werd een duidelijke streep getrokken met betrekking tot effectiviteit: alleen campagnes die direct resulteerden in verandering werden meegeteld.

Het moest gaan om verzet dat binnen een jaar een direct effect had gehad. Daarnaast mocht er geen geweld bij betrokken zijn zoals bomaanslagen, kidnappings of elke andere vorm van schade aan mensen of gebouwen/bezit. Maar een vreedzaam protest betekent niet ‘helemaal geen actie’. Chenoweth benadrukt dat het juist belangrijk is om actie te ondernemen.

Alleen de straat op gaan heeft niet per se een effect. Over de protesten in Amerika zegt ze: “Mobiliseren zonder langetermijnstrategie of -plan lijkt op dit moment veel te gebeuren, en dat is niet wat in het verleden heeft gewerkt.”

Een vreedzaam protest is een beschermd recht in onze Nederlandse samenleving. Het gaat dan om het verstoren van de samenleving zónder geweld. In Nederland is dit goed te zien aan de acties van bijvoorbeeld Extinction Rebellion die de A12 blokkeren of zichzelf aan de tafel vastlijmen bij Jinek. Je mag onder het demonstratierecht verkeersregels breken en in sommige omstandigheden zelfs schade aan infrastructuur aanbrengen.

Maar acties gericht op het individu, zoals het aanspreken van bezoekers van een abortuskliniek, valt niet onder het demonstratierecht. Ook de blokkeerfriezen die de Kick Out Zwarte Piet-demonstratie blokkeerden op de snelweg, valt niet onder het demonstratierecht omdat het hier niet ging om het uiten van de eigen mening maar om het blokkeren van een protest (en mening) van een andere groep.

De resultaten van het onderzoek van Chenoweth vertellen niet alleen een interessant verhaal over protesteren en de effectiviteit van bijvoorbeeld boycotts in het verleden, maar ook hoe we in ons huidige politieke landschap verandering zouden kunnen afdwingen en hoe dat op dit moment de huidige protestbewegingen vormt. Zo laat Extinction Rebellion zich in hun demonstraties en acties bijvoorbeeld ook beïnvloeden door dit onderzoek en de 3.5%-regel.

Waarom toegankelijkheid belangrijk is voor de 3.5%-regel

Volgens Chenoweth is de effectiviteit van een vreedzaam protest vooral gerelateerd aan het feit dat deze protesten veel beter toegankelijk zijn voor de algemene bevolking; de kans dat mensen meedoen aan een vreedzaam protest is groter omdat er toch veel mensen zijn die zichzelf of anderen liever niet in gevaar brengen.

Maar ook voor mensen met een beperking is een vreedzaam protest toegankelijker. En wanneer een protest toegankelijk is, kunnen méér mensen deelnemen. En een grotere groep mensen zorgt voor een grotere verstoring in de maatschappij. Chenoweth vertelt de BBC: “Aantallen zijn echt belangrijk voor het opbouwen van macht op manieren die echt een serieuze uitdaging of bedreiging kunnen vormen voor gevestigde autoriteiten of bezettingen.”.

Wanneer 3.5% van een bevolking actief mee gaat doen aan een protest, blijkt dat verandering eigenlijk onvermijdelijk wordt: “Er waren geen campagnes die mislukt waren nadat ze een deelname van 3.5% hadden bereikt tijdens een piekevenement”.

Dit is waarom toegankelijkheid zo’n grote rol speelt in het organiseren van protesten en protest-acties: wanneer een evenement veilig is voor álle doelgroepen, is de kans dat die 3.5%-grens sneller bereikt wordt, groter.

Community is een sleutelwoord en wederzijdse steun kan het verschil maken in hoe effectief een protest of boycott uiteindelijk blijkt te zijn. Zo is er over de ‘No King’s Day’-protesten commentaar met betrekking tot de effectiviteit van een nationaal protest waar geen duidelijke actie aan gekoppeld zit.

Volgens Chenoweth zou het effect van protesten in de VS groot zijn als 11,5 miljoen mensen deelnemen in massale “niet-medewerking” voor negen tot achttien maanden. Zoals bij een boycott van overheidsinstanties of bedrijven.

Community is de sleutel tot de 3.5%-regel

Een boycott kan niet altijd zomaar door iedereen uitgevoerd worden maar heeft wel een groot effect volgens Chenoweth. En dat is waar community weer in beeld komt. Want wat als men niet het geld of de middelen heeft om supermarkten voor maanden te boycotten? Of om een aantal dagen te stoppen met werken?

Chenoweth vertelt The Harvard Gazette: “Campagnes die stakingen of economische niet-coöperatie met succes hebben gebruikt, hebben zich vaak maandenlang voorbereid door voedselvoorraden aan te leggen, stakingsgelden te verzamelen of manieren te vinden om de gemeenschap te helpen tijdens de staking.”

De Montgomery Bus Boycott is hier een perfect voorbeeld van. Nadat Rosa Parks in de bus weigerde van plaats te wisselen voor een witte passagier en daarom gearresteerd werd, zette de Zwarte bevolking een massale bus boycot op. Zij waren de mensen die de bus het meeste gebruikten en wanneer de Zwarte bevolking zou stoppen met het financieel steunen van het openbaar vervoer, zou dat grote economische gevolgen hebben voor de stad.

De bus werd eerst voor een dag geboycot maar dat werd uiteindelijk verlengt en de gemeenschap werkte hard om te zorgen dat de Zwarte bevolking zo min mogelijk beperkt werd in het alledaagse leven. Er werd een carpool systeem georganiseerd waarin mensen auto’s te leen stelden of zelf taxi speelden.

Zwarte taxi chauffeurs vroegen de prijs van een busticket voor een taxiritje zodat individueel vervoer toegankelijker werd. Mensen liepen naar werk en de kerk zorgde voor nieuwe schoenen zodra de Zwarte werkers die nodig hadden.

Ook werd geld ingezameld om de boycot financieel te ondersteunen. Uiteindelijk werden de segregatie wetten in het openbaar vervoer afgeschaft om de economische stress te verlichten. De boycot duurde in totaal 382 dagen en zorgde voor meer beweging in de Civil Rights movement in het hele land.

De 3.5%-regel: Een democratie wordt gemaakt

De 3.5%-regel is een belangrijke peiler voor het organiseren van protesten en acties. Vooral in tijden van politieke onrust is het belangrijk concrete, vreedzame en toegankelijke acties te organiseren die een duidelijk effect hebben en daarmee, een duidelijk en onvermijdelijk resultaat.

Dit komt duidelijk naar voren in Chenoweth’s onderzoek: “Landen waar geweldloze campagnes werden gevoerd hadden ongeveer 10 keer meer kans om binnen een periode van vijf jaar over te gaan naar een democratie.”

Image by: Unsplash

Source: BBC, The Harvard Gazette, The Commons, Belletineke Justitia

DIT IS FRIEQUE

FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.