'App me als je thuis bent': sterke maar eenzijdige vertelling van enorm probleem
KRO-NCRV komt met de docuserie 'App me als je thuis bent'; onderdeel van een grote publiekscampagne over veiligheid op straat. De docu is aangrijpend maar blijft toch eenzijdig op een belangrijk vlak.
Trigger warning: verkrachting, moord, aanranding
Dit is een opiniestuk over de docuserie ‘App me als je thuis bent’, voornamelijk gebaseerd op de eigen mening van de schrijver.
Wanneer de 17-jarige Lisa uit Abcoude dood wordt gevonden, is heel Nederland in shock. Lisa fietste ’s nachts naar huis en werd aangevallen door een man die haar vervolgens vermoorde.
Er volgde een golf van verontwaardiging en een landelijke campagne tegen geweld op straat en tegen femicide. ‘Wij Eisen de Nacht Op‘ is overal in Nederland op billboards en schermen te zien. ‘Laat vrouwen weer veilig thuiskomen’ is het uitgangspunt van de campagne. Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord en de moord op Lisa zorgde voor een luide ‘genoeg is genoeg’. Nederlanders trokken massaal de straat op om te protesteren. En er werden verschillende initiatieven georganiseerd om dit probleem aan te pakken.
Een van die initiatieven kwam van de KRO-NCRV in de vorm van campagne ‘De Omweg‘. Een campagne gericht op het zichtbaar maken van de impact van straatintimidatie. Onderdeel van die campagne is onder andere de docuserie ‘App me als je thuis bent‘. Waarin vrouwen hun eigen verhaal vertellen en hoe de verschrikkelijke ervaringen hun leven hebben beïnvloedt.
En die documentaire is sterk en aangrijpend. Maar het vertelt wel een heel eenzijdig verhaal dat helaas in Nederland – en daarbuiten – vaker verteld wordt als het gaat om geweld tegen vrouwen.
App me als je thuis bent: verschillende verhalen
‘App me als je thuis bent’ bestaat uit drie afleveringen van elk ongeveer een half uur. In alle afleveringen komen verschillende vrouwen aan het woord. Vrouwen die – soms voor het eerst – vertellen over de dingen die zij hebben meegemaakt.
Zo werd de 45-jarige Noa op haar vijftiende het slachtoffer van de Utrechtse serieverkrachter die in de jaren ’90 in de bossen in en rond Utrecht meerdere keren toesloeg. Sonja werd op haar 20e van haar fiets getrokken door een man met een mes. De 19-jarige Linde werd in een tunnel van haar fiets getrokken en wist zich los te worstelen na schoppen, schreeuwen en slaan.
Alle vrouwen zijn getekend voor het leven. Bang om alleen over straat te gaan of zelfs buiten te komen. Wat deze vrouwen overkomen is blijft ze hun hele leven achtervolgen. En hoewel sommige vrouwen een vorm van closure krijgen door de arrestatie van de dader, blijft het gevoel dat een stukje van hun autonomie is afgepakt, bestaan.
app me als je thuis bent is aangrijpend
De docuserie geeft de ervaringen krachtig weer. De vrouwen vertellen – grotendeels – zelf over hun ervaringen. En hoe hun leven veranderde na de ergste dag van hun leven. Ze bespreken hoe de omgeving reageerde op hun pijn. En hoe het soms voelde alsof er een houdbaarheidsdatum op hun verdriet zat.
Op sommige momenten worden de vrouwen emotioneel en tijdens de hele docu leef je mee met de gevoelens die voor zoveel vrouwen zo herkenbaar zijn. De vraag ‘was het dan mijn eigen schuld?’ die vrouwen zo vaak voor de voeten wordt gegooid wordt ook besproken. De vrouwen leggen uit wat die vraag met je doet als overlevende.
Sommige van de vrouwen gaan terug naar de plek waar het gebeurd is. Zij wijzen aan waar ze aangevallen werden en hoe zij zich voelden. Tijdens de docuserie worden opnames en dronebeelden van de verschillende locaties gebruikt; op het eerste gezicht doodnormale fietspaden, bossen, weilanden en steegjes. Maar voor de vrouwen die erover vertellen een plek die nooit meer hetzelfde zal zijn.
De docuserie doet wat het belooft: de impact van geweld op straat weergeven door middel van de verhalen van vrouwen die dit meegemaakt hebben.
Het verhaal van anne faber
Een van de verhalen in de docu die veel aandacht zal trekken is het verhaal van de vriendinnen van Anne Faber. Anne raakte in 2017 vermist tijdens een fietstocht en het gevolg was een vergelijkbare mediastorm als nu in 2025 voor Lisa uit Abcoude.
Twee weken later werd een verdachte aangehouden en werd Anne’s lichaam teruggevonden. De jonge vrouw was meerdere keren verkracht en vermoord door de 28-jarige Michael Panhuis die in een psychiatrische instelling woonde waar hij veel vrijheden kreeg. De zaak Anne Faber leidde uiteindelijk tot strengere wetgeving in Nederland.
Hoewel de vriendinnen in de docu niet veel vertellen over wat er met Anne gebeurd is, wordt het contrast wel heel duidelijk gemaakt. Twee jonge vrouwen van dezelfde leeftijd die nu kinderen hebben en een leven dat gewoon verdergaat terwijl Anne “voor altijd 25 blijft”.
De vriendinnen vertellen over hoe Anne was, hoe het verdriet nog altijd in hun vriendengroep leeft maar ook hoe verdrietig het is dat de plannen die ze hadden nu nooit werkelijkheid kunnen worden. Hun kinderen kunnen nooit samen spelen. Een van de vriendinnen vertelde dat ze zelfs bang was om een dochter te krijgen.
Het wordt door de realiteit van deze twee jonge vrouwen duidelijk hoe oneerlijk het is dat Anne Faber van haar leven beroofd is terwijl ze er nog middenin stond.
App me als je thuis bent schetst een eenzijdig beeld
De docuserie is krachtig en aangrijpend. Maar wat opvalt is dat de serie een heel eenzijdig beeld schetst van slachtoffers. De vrouwen die voor de camera verschijnen zien er allemaal grotendeels hetzelfde uit. Alle zaken besproken in de docu zijn die van witte vrouwen.
En dat zorgt ervoor dat een bepaald idee – dat ook een bepaald politiek debat voedt – nog eens bevestigd wordt. Namelijk dat de slachtoffers van straatintimidatie, aanranding en verkrachting voornamelijk witte cisgender vrouwen zijn. Witte cisgender vrouwen die beschermd moeten worden door witte mannen als Wilders.
Die schuld ligt natuurlijk niet bij de slachtoffers; zij mogen en horen gehoord te worden. Maar die ligt wel bij de makers van een documentaire. Die hebben een verantwoordelijkheid om een divers en volledig verhaal neer te zetten. En dat schiet hier wel tekort.
Want trans vrouwen en vrouwen van kleur zijn ook slachtoffer van aanranding, verkrachting en femicide. Maar zij worden nooit met toeters en bellen in het nieuws uitgelicht. En wanneer vrouwen uit bijvoorbeeld moslimgezinnen worden vermoord dan wordt het heel vaak afgedaan als ‘eerwraak’ – alsof dat het een heel ander verhaal maakt.
De docuserie ‘App me als je thuis bent’ versterkt onbewust – en vast ook onbedoeld – het idee dat femicide vooral een wit cisgender probleem is. Als het om de slachtoffers gaat, dan. Want de daders zijn in ditzelfde idee altijd mannen die een flink aantal “vinkjes” minder hebben.
app me als je thuis bent past in een bepaald narratief
Deze verantwoordelijkheid om een goede representatie van de werkelijkheid te maken wordt te vaak niet genomen. Ook in de populaire media. Want de reden dat de zaken van Anne Faber en Lisa uit Abcoude zoveel media-aandacht krijgen is niet toevallig.
De dader in de zaak Anne Faber was een inwoner van een psychiatrische inrichting. En dit zorgde ervoor dat heel Nederland woedend was over het beleid van instellingen waar dit soort “gestoorden” gewoon ‘los’ rond konden lopen. Bij Lisa uit Abcoude is de dader een Nigeriaanse vluchteling; iets wat perfect past in het plaatje van Wilders over de ‘gevaarlijke buitenlander’.
Maar de ondertoon die bij beide gevallen heerst is: “‘gewone’ Nederlanders doen dit niet en ‘onze vrouwen’ worden hier het slachtoffer van”.
In een maatschappij waar al een heel eenzijdig idee bestaat over wie slachtoffer is en vooral ook wie dader, moeten we als media zorgen dat we niet alleen maar nadenken over koppen en onderwerpen waar mensen zeker op gaan klikken. We moeten zorgen dat we met onze verslaglegging niet bijdragen aan een bepaald narratief dat uiteindelijk de meest kwetsbare mensen het hardst raakt.
Terwijl de mensen die een echt gevaar vormen vrijuit gaan en nooit bij voorbaat al verdacht worden.
nederland moet blijven waken voor wit feminisme
Wat er met de vrouwen uit de docuserie ‘App me als je thuis bent’ is gebeurd is verschrikkelijk. En we moeten hier als maatschappij eindelijk iets aan gaan doen. Campagnes als ‘Wij Eisen de Nacht Op’ en ‘De Omweg’ zijn dan ook nodige initiatieven.
Maar het is belangrijk dat we in dat soort initiatieven met álle slachtoffers staan. Niet alleen die slachtoffers die in een bepaald beeld passen wat vervolgens door populisten wordt misbruikt om ongrondwettelijk beleid te pushen.
We moeten aandacht hebben voor alle verhalen en de diversiteit hiervan uitlichten. Zodat er ook beleid gevoerd kan worden dat ervoor zorgt dat álle vrouwen in Nederland zich veiliger voelen.
Want op deze manier riskeren we terug te vallen in iets waar feministen van vroeger zich ook schuldig aan maakten: wit feminisme.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds