*** MIS HET NIET *** MIS het niet

Greenwashing: ook koffie- en cacaomerken liegen over duurzaamheid

We kennen de term greenwashing in de kledingindustrie. Maar ook in de koffie- en cacao industrie blijkt dat merken misleidende informatie gebruiken op hun verpakkingen.

Uit een nieuw onderzoek is gebleken dat koffie- en cacaomerken waarschijnlijk misleidende informatie plaatsen op de verpakkingen van van hun producten. En dat zorgt ervoor dat mensen verwachten dat een koffie bijvoorbeeld ‘fair-trade’ is terwijl er totaal geen bewijs wordt geleverd over waarom dan.

Het nieuws kwam van de Autoriteit Consument & Markt; dit is een organisatie die toezicht houdt op eerlijke concurrentie tussen bedrijven (mededingen). Dit betekent dus ook dat de ACM ingrijpt als een bedrijf doet alsof ze duurzaam zijn om zo meer producten te verkopen dan de concurrent die niet adverteert met duurzaamheid.

Greenwashing en de koffie industrie

Duurzaamheid is helemaal ’trendy’. Veel merken weten dat een bepaald publiek het milieu belangrijk vindt en daarom dus ook hun portemonnee gebruikt om hun waarden en normen uit te dragen. Het kopen van bio-producten of switchen naar duurzame merken is een van de meest basale dingen die we als consumenten kunnen doen om de wereld om ons heen te beïnvloeden.

Maar dit zorgt er jammer genoeg ook voor veel merken hier op inspelen en duurzaamheidsslogans op hun verpakkingen zetten terwijl dat eigenlijk niet echt klopt. En blijkbaar zijn er verschillende koffie- en cacaomerken die “duurzaam” of “verantwoord geteeld” op de verpakkingen van producten zetten zonder dat er bewijs is voor die claims.

En voor een ‘gewone’ koper is het moeilijk om die claims dan vervolgens zelf te checken. Al helemaal omdat “verantwoord geteeld” nogal een vaag begrip is; gaat het om maatregelen rond het milieu of juist om maatregelen die te maken hebben met een eerlijk loon voor de boeren?

De landen waar koffie- en cacaoproducten gemaakt worden zijn landen waar veel verschillende onrechtvaardigheden voorkomen. Zo verwoesten we de regenwouden, schenden we mensen- en dierenrechten en heeft de productie van bepaalde producten een slechte invloed op het milieu en de lokale bevolking.

Era of We schrijft dat meer dan de helft van de duurzame claims misleidend zijn of niet makkelijk te controleren. En hoewel de koffie-industrie wel een van de industrieën is met de meeste vooruitgang op dit gebied, zijn er dus ook voor koffie- en cacaoproducenten nog veel stappen te zetten.

Greenwashing en de koper

De koffie- en cacaoindustrie is niet de enige die doet aan greenwashing. In de kledingindustrie is dit vooral een groot ding; grote merken zoals H&M hebben labels aan hun producten hangen met ‘sustainable’ erop terwijl dit niet overeenkomt met hoe duurzaam de productie van de kleding echt is.

In 2022 was er nog sprake van ophef omdat de Sustainable Apparel Coalition (SAC), waar veel producenten zoals H&M lid van zijn, een slecht meetinstrument gebruikte voor het meten van duurzaamheid. De Higg-index labelde bepaalde schadelijke materialen als positief en negeerde het andere negatieve punten.

Het is dus lastig om als koper te kunnen vertrouwen op wat een bedrijf vertelt: de informatie op verpakkingen is niet te vertrouwen en de organisaties die juist moeten zorgen dat greenwashing zoveel mogelijk verminderd wordt, blijken ook in het voordeel van de verkopers te werken.

Is volledig duurzaam wel mogelijk?

We hebben allemaal The Good Place gezien. We weten: geen ethische consumptie onder het kapitalisme. En dat betekent dat het kopen en gebruiken van spullen altijd schade zal doen zolang het kapitalisme is wat het is. Het steeds meer en sneller produceren van goederen is van zichzelf schadelijk en is afhankelijk van uitbuiting. Een ‘duurzame’ telefoon kopen? Dat is eigenlijk onmogelijk.

Want zelfs Doug Forcett himself , die compleet afgezonderd en anti-kapitalistisch leefde, bleek nog steeds niet 100% ‘goed’ te zijn. En wat voor leven leidde hij? Volledig duurzaam is dus een heel moeilijk label om te krijgen. Dat blijkt wel uit bijvoorbeeld Tony’s Chocolonely; een bedrijf dat zelf schrijft dat ze de hele chocolade-industrie vrij van slavernij willen maken.

En wanneer je kijkt naar de grote lijnen lukt dat ze ook. Maar in 2023 kwam er toch kritiek: Tony’s werkt samen met Barry Callebaut, een groot chocoladebedrijf dat wél kinderarbeid gebruikte in hun chocoladeproductie. De Verenigde Staten haalde Tony’s daarom van de lijst van slaafvrije chocolade. Tony’s zelf zegt dat ze deze samenwerking hebben omdat ze de industrie willen veranderen: als ze iemand anders kunnen beïnvloeden dan vinden ze dat de moeite waard.

Maar ondertussen koop jij wel Tony’s Chocolonely van een bedrijf dat kinderarbeid gebruikt.

De eeuwige vraag blijft dan ook: is volledig duurzaam wel echt mogelijk? Wij geloven dat ethische consumptie in een kapitalistische maatschappij niet mogelijk is. Om dan nog niet te spreken van bepaalde keuzes die voor bepaalde mensen helemaal niet een optie zijn (sommige mensen zijn afhankelijk van bepaalde bedrijven voor levensreddende producten).

Maar de zin “geen ethische consumptie onder het kapitalisme veranderd steeds meer in een excuus. Een SHEIN-haul verantwoorden met “geen ethische consumptie onder het kapitalisme” is krom. Er zijn altijd betere alternatieven te vinden die de impact op het milieu of mensenrechten zoveel mogelijk minimaliseren. En er zijn tools om daarbij te helpen.

Voor kleding en beauty-producten is er bijvoorbeeld de website “Good On You” die voor je uitzoekt of bepaalde merken duurzaam zijn en op welke punten ze nog vooruitgang kunnen boeken. En zo bestaan er verschillende websites of tools die je hierbij kunnen helpen.

Maak FRIEQUE Magazine werkelijkheid

Elk bedrijf moet hun claims met betrekking tot duurzaamheid kunnen onderbouwen. En dat betekent dat jij greenwashing wel kan leren herkennen. Bedrijven moeten volgens de ACM beschrijven waarom het product precies duurzaam is mét feiten en cijfers.

Dat geldt ook voor vergelijkingen met andere bedrijven. Een uitspraak als “duurzamer dan bedrijf ABC” moet dus ook met feiten onderbouwt worden en wanneer bedrijven dit niet doen, kunnen ze een boete tot €900.000 krijgen.

Een aantal standaard uitspraken worden door RTL op een rijtje gezet:

Sommig energiebedrijven zeggen dat “het merendeel van hun groene stroom wordt opgewekt in Nederland” terwijl het bijvoorbeeld maar gaat om 20% groene stroom uit Nederland. Voor T-shirts wordt dit gedaan met de stofsoort: als een T-shirt verkoper zegt dat het shirt van “biologisch katoen” is maar het blijkt maar uit 50% uit biologisch katoen te bestaan, dan is het dus niet biologisch. Maar misleidende claims kunnen in elke industrie gedaan worden.

Je kunt zelf nog een aantal dingen doen om greenwashing te herkennen. Big Green Smile geeft tips:

Als de informatie of claim vaag is en dus niet duidelijk zegt hoe het bedrijf duurzaam is, dan is de kans groot dat het een misleidende claim is.
Als een bedrijf op hun website heel duidelijk is over feiten, cijfers en transparant is over productieprocessen, dan wordt het al waarschijnlijker dat de claim waar is.
Kijk of de lijst met ingrediënten overeenkomt met wat er op de voorkant beweert wordt. De samenstelling van producten zegt veel over de vaak vage beweringen die een fabrikant doet.
Maak gebruik van keurmerken en tools die je kunnen helpen om een goed besluit te maken.

Image by: Freepik

Source: Rijksoverheid, NU.nl, Change INC, NPO Radio 1, Era of We, RTL, Big Green Smile, Trinitonian

DIT IS FRIEQUE

FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.