Is BMI bullshit? Dit is waarom de Body Mass Index achterhaald is
Iedereen kent BMI; de Body Mass Index waarmee bepaald wordt of je een 'gezond' gewicht hebt. Maar wat veel mensen niet weten is dat BMI hartstikke achterhaald is. Waarom is BMI bullshit?
Trigger warning: dikfobie, afvallen, eten
BMI: de doorn in het oog van iedereen die niet voldoet aan de traditionele schoonheidsstandaarden op het gebied van lichaamsbouw en lichaamsgewicht. Veel huisartsen gebruikten de schaal om te bepalen of je nog wel ‘gezond’ was en mocht je ergens last van hebben dan werd BMI ook vaak gebruikt als excuus om niet verder te zoeken naar onderliggende oorzaken; je was gewoon te zwaar en afvallen zou alles oplossen.
De Body Mass Index is een schaal die berekend wordt door je gewicht te delen door je lengte. Het getal dat daaruit komt is je BMI en dat kun je dan weer in een schema opzoeken om te kijken hoe ongezond je eigenlijk bent. Je hebt ondergewicht, een gezond gewicht, overgewicht of het gevreesde ‘obesitas’. En die categorieën zijn wel verdeeld op het gebied van geslacht – mannen en vrouwen – maar verder is het cijfer voor iedereen gelijk. De categorie waar iedereen naar zou moeten streven is “gezond gewicht”, alles daaronder of daarboven betekent direct dat je in de gevarenzone zit.
Inmiddels zijn we er dus achter dat deze schaal eigenlijk een beetje achterhaald is, maar hoe zit dat precies? Waarom is BMI bullshit?
Wat is BMI en is BMI bullshit?
Zoals hierboven genoemd is BMI een schaal die je lichaamsgewicht combineert met je lengte en daar dan een bepaalde waarde aan vast hangt – zowel in cijfers als een morele waarder. BMI werd in de 19e eeuw ontwikkeld door een wiskundige uit België.
Ja, dat lees je goed: geen dokter of iemand die ook maar een beetje verstand had van gezondheid. Lambert Adolphe Jacques Quetelet was een wiskundige die in 1830 een tool bedacht om de ‘gemiddelde man’ te vinden. Hiervoor had hij een handige berekening nodig die snel een vergelijking kon maken tussen verschillende mensen van verschillende lengtes en gewichten om zo een gemiddelde te vinden.
Op dat moment werd de Body Mass Index ook alleen gebruikt voor dit doel. Het had niks met gezondheid te maken en was ook helemaal niet ontwikkeld met dit doel. De BMI werd pas een tool voor afvallers in de jaren ’70 toen een diëtist uit Amerika bedacht dat de Quetelet Index (BMI) gebruikt kon worden om snel ‘obesitas’ vast te stellen.
En dat is toen BMI ook echt gebruikt begon te worden in de gezondheidszorg en -industrie. Het werd een standaard maat in ziekenhuizen, doktersposten en in fitnesscentra. BMI was een belangrijke factor voor bijvoorbeeld Weight Watchers en werd dus ook door dokters gebruikt als leidraad voor wel of geen behandeling.
Het Voedinscentrum heeft BMI nog steeds als indicator voor gezondheid op hun website staan. En dat laat zien hoe diep deze index vast zit in onze maatschappij. En dat is niet zonder consequenties. Vooral voor dikke mensen is de BMI een belemmerende tool geweest die veel invloed heeft gehad op niet alleen de ontwikkeling van dikfobie en fatshaming maar ook op de gezondheid van dikke mensen.
Maar BMI zoals ontwikkeld door Lambert Adolphe Jacques Quetelet was nooit bedoeld om toe te passen als maatstaaf op individuele mensen of om iets te zeggen over gezondheid. En dat is ook precies waarom BMI bullshit is.
Is BMI bullshit? Over racisme en dikfobie
Maar BMI is niet alleen bullshit, het is ook nog eens in verband te brengen met racisme en dikfobie. De Quetelet Index werd namelijk ontwikkeld op basis van witte West-Europese mannen. De proefpersonen in Lambert’s expert waren dus eigenlijk allemaal behoorlijk hetzelfde. Ook in de jaren ’70, toen de diëtist Ancel Keys de tool wilde gebruiken en onderzoek deed naar de toepasbaarheid, maakte ook hij alleen gebruik van ‘gezonde’ mannen als respondenten.
En dat betekent een heel eenzijdig beeld van lichaamsbouw en -gewicht. Er werd geen rekening gehouden met genetische verschillen door bijvoorbeeld afkomst en het feit dat het lichaam van vrouwen ook anders in elkaar zitten dan dat van witte mannen werd niet meegenomen in dit onderzoek.
Dat betekent dat iedereen die geen ‘gezonde’ witte West-Europese man is, al snel in een categorie buiten ‘gezond gewicht’ uitkomt. En dit zorgt voor problemen. Want op dit moment wordt een groot deel van de bevolking al bestempeld wordt als ‘obese’ terwijl een groot deel van deze mensen wel gewoon gezond genoemd kan worden. De oplossing van veel doktoren: val dan gewoon af. Probleem opgelost, toch?
Maar dat zou alleen werken als we genetische factoren negeren én het feit dat van diëten ook al bewezen is dat het eigenlijk niet werkt. Zo’n 80% van de mensen die een dieet begint krijgt dat gewicht plus extra binnen twee jaar weer terug. Voor een derde van de mensen is dit al binnen een jaar.
Dikfobie zegt dat dik zijn een moraal falen is: iets wat je zelf hebt gedaan omdat je je niet kon beheersen. En als je daar een cijfer aan kunt plakken zoals met BMI, helpt dat alleen om meer te fatshamen en dikke mensen tekort te doen op het gebied van gezondheidszorg.
Waarom BMI achterhaald is
Maar is BMI bullshit? Of zegt het misschien toch wel iets over je gezondheid? BMI zegt vrij weinig over je daadwerkelijke gezondheid. Diëtist Tim Crowe vertelt ABC News: “Als je naar de hele bevolking kijkt, is de BMI geweldig. Maar op individueel niveau valt het echt tegen. Het geeft je slechts een heel ruwe schatting van hoe iemands gezondheid eruit zou kunnen zien op basis van dit getal.”
Dat betekent dat veel mensen die in de categorie ‘overgewicht’ vallen ook gewoon gezond kunnen zijn. Hetzelfde geldt voor de categorie ‘obesitas’. Het beste voorbeeld om te laten zien hoe BMI tekortschiet, is door te kijken naar topsporters. Zij scoren namelijk vaak een hoge BMI; veel van hen hebben ‘overgewicht’ volgens de schaal. Maar toch zijn ze hartstikke gezond.
En dat komt omdat de berekening van BMI echt alleen uitgaat van je lengte en je gewicht; niets anders. Geen spiermassa, botdichtheid of lichaamsvet. Dat terwijl die dingen ook je lichaamsgewicht bepalen. En wanneer mensen van verschillende etniciteiten en geslachten een verschillende lichaamsbouw hebben, kan het dus zijn dat mensen uit een bepaalde bevolkingsgroep vaker als ‘ongezond’ bestempeld worden.
Wanneer we dit combineren met het feit dat dikfobie zijn oorsprong kent in het koloniale verleden en daarmee dus volledig samenhangt met racisme en het moraliseren van het dikke Zwarte lichaam tegenover het witte Westerse dunne lichaam krijgt BMI toch een duister nasmaakje. BMI is een goede tool om dikfobie – en daarmee vooroordelen over hele bevolkingsgroepen – te voeden.
Wanneer we dat nog vasthangen aan de onbereikbare schoonheidsidealen voor vrouwen, wordt BMI ook een middel om vrouwen klein te houden en constant bezig met hun gewicht. Fiona Willer, een diëtiste die juist zorgverleners advies geeft over meer gewichtsneutrale behandelmethoden, vertelt ABC News: “[De BMI] gaat uit van iemand die vindt dat diens gezondheid prima is, de persoonlijke ervaring van diens lichaam als niet-problematisch … en het vertelt die persoon ‘nee, je zult nooit gezond zijn zolang je bent zoals je bent’. Als we direct kunnen stoppen met het labelen als ongezond op basis van hun BMI zou dat enorm helpen om het welzijn van die mensen te verbeteren.”
Chloe Papas, campagnevoerder en medeorganisator van A Plus Market, een marktplaats voor tweedehandskleding in grote maten in Melbourne, vertelt de nieuwswebsite: “Voor mij en veel andere mensen met een groter lichaam voelt de BMI bijna als een wapen in dokterspraktijken of in medische settings”
De leugen van de obesitas-epidemie
BMI is niet alleen op individueel niveau verantwoordelijk voor veel schaamte en shaming. De obesitas-epidemie wordt vaak genoemd als een wereldwijd probleem dat aangepakt moet worden; mensen worden steeds dikker en dat zou een enorme crisis zijn.
Maar inmiddels zijn veel gezondheidsexperts en onderzoekers erachter dat deze obesitas-epidemie misschien wel een beetje een ‘moral panic’ is: een grote publieke angst over een bepaald fenomeen en hoe dat fenomeen onze maatschappij zal verwoesten. Want is BMI bullshit, dan is dus ook de categorisatie van ‘obesitas’ als ‘ongezond’ bullshit.
Paula Brochu, Ph.D., een universitair hoofddocent aan het College of Psychology van de Nova Southeastern University, vertelt ELLE: “Een groot onderzoek onderzocht de cardiometabolische gezondheid van mensen over het hele BMI-spectrum en ontdekte dat bijna de helft van de mensen met “overgewicht” en bijna een derde van de “zwaarlijvige” mensen metabolisch gezond waren”.
Ze voegt hieraan toe: “Onderzoekers schatten dat de gezondheid van bijna 75 miljoen volwassenen in de VS verkeerd is geclassificeerd op basis van de BMI.” En dat betekent dat, hoewel mensen wel steeds zwaarder worden, dat niet per se een ‘crisis’ is zoals die door veel organisaties bestempeld wordt. Iets wat het Rijksinstituut van Volksgezondheid en Milieu niet benoemd wanneer ze het hebben over de ‘obesitas-epidemie’?
Volgens Paula Brochu ligt het sterfterisico voor mensen met een ‘gezond’ gewicht hoger dan voor mensen die in de categorie ‘overgewicht’ vallen. “Mensen die “zwaarlijvig” zijn [hebben] hetzelfde sterfterisico als mensen met een ‘normaal’ gewicht” vertelt ze aan ELLE.
Het lijkt er dan ook op dat het gemiddelde gewicht in de wereld aan het verschuiven is en dat dit niet per se een reden voor paniek is, maar eerder een reden om onze ideeën over gezondheid en de indeling van onze openbare ruimtes aan te passen. Want: als het gemiddelde gewicht omhoog gaat, waarom is alles in de wereld nog steeds voornamelijk gemaakt voor dunne mensen?
Wat is dan wel 'gezond'?
BMI wordt nog steeds gebruikt omdat het dus volledig geïntegreerd is in alle systemen die we gebruiken. Huisartsen, ziekenhuizen, etc. gebruiken allemaal BMI om bepaalde berekeningen te doen met betrekking tot patiënten.
Maar inmiddels zijn veel meer artsen het eens dat BMI niet een inclusieve maatstaaf is en dus ook niet nauwkeurig. Daarom verschuift de boodschap veel meer naar: “gezond bij elk formaat” en ligt de nadruk veel meer op sporten en lichaamsbeweging dan op hoe zwaar iemand is.
Zo komt de focus veel meer te liggen op gezondheid en wat dit inhoudt dan op alleen een nummer op de weegschaal.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds