vrouwelijke atleten en misogynie: transfobie verpakt als 'feminisme'
Vrouwelijke atleten worden steeds vaker beschuldigd van 'man zijn' door mensen die claimen vrouwen te willen 'beschermen'. En dat leidt tot transfobie, racisme én misogynie.
Trigger warning: transfobie, racisme, misogynie
Tijdens de Olympische Spelen in Parijs in 2024 ontstond een rel die nog steeds een nasleep kent. En de oproer had niets te maken met sport. Een bekende kinderboekenschrijfster, een miljardair en heel extreem-rechts plaatsten zichzelf in de ring met een professionele bokser voor een ronde van het ‘debat’ over trans vrouwen in sport.
Het gevolg was een genderstrijd die flink wat vragen oproept maar die zeker niet nieuw is. Want al in 1950 werd de Nederlandse atlete Foekje Dillema geschorst omdat ze weigerde aan een geslachtstest mee te werken en daarom ‘geen meid’ zou zijn. In 2009 gebeurde iets vergelijkbaars met Caster Semenya en ook tennislegende Serena Williams werd een aantal jaren geleden beschuldigd van ‘man’ zijn.
Deze ’trans paniek’ groeide met de jaren en bereikte in Amerika met de Trump-regering een hoogtepunt. Maar anti-trans retoriek en het idee dat vrouwen ‘stiekem mannen zijn’ wordt – na de VS en de UK – ook in Nederland steeds vaker het onderwerp van gesprek. En wordt door bepaalde politici zelfs gebruikt om stemmen te winnen – precies zoals in de VS gedaan werd.
Toen de BBC Barbra Banda in november 2024 uitriep tot “Vrouwelijke Voetballer van het Jaar”, begon dit ‘debat’ over “echte vrouwelijkheid” weer helemaal opnieuw. En allemaal onder het excuus ‘bescherm de vrouwen’. Maar transfobie tegen vrouwelijke atleten gaat niet om ‘feminisme’.
Het gaat om misogynie, racisme en intolerantie en haat richting trans personen.
misogynie tegen vrouwelijke atleten: JK rowling
In de zomer van 2024 konden liefhebbers genieten van de Olympische bokswedstrijd tussen de Italiaanse Angela Carini en de Algerijnse Imane Khalif. Carini, een vrouw met een lange vlecht en een ‘petite’ en ‘feminien’ figuur, gooide na 46 seconden de handdoek in de ring.
Een beslissing die gepaard ging met tranen én de wanhopige uitroep: “het is niet eerlijk”.
Harry Potter-schrijver – en inmiddels bekend anti-trans Twitter-fanaat – J.K. Rowling stuurde niet veel later een tweet de wereld in: Khelif was een man en ‘hij’ had net de droom van de arme Italiaanse bokser compleet verwoest.
Haar referentiekader was een foto van Khelif, een gespierde Algerijnse met cornrows, die neerkijkt op haar Italiaanse tegenstander; een beeld dat veel gedeeld is in de nasleep. Dit was het patriarchaat in vol ornaat, tweette de schrijfster.
Want waar gaat de wereld heen wanneer mannen zonder repercussies de ring in mogen stappen om een vrouw alle hoeken van de kamer te laten zien?
Precies dezelfde vragen werden eind november 2024 opgegooid toen de Zambiaanse voetbalster Barbra Banda door de BBC werd uitgeroepen tot dé voetbalster van het jaar 2024. Want hoe durft een man een felbegeerde prijs voor vrouwen – een winnaar die door lezers zelf verkozen was, btw – zomaar in te pikken?
Een van de (vele) problemen met Rowling’s olie op het hevig brandende vuur van deze strijd tegen vrouwelijke atleten: Imane Khelif en Barbra Banda zijn beide cisgender vrouwen.
Could any picture sum up our new men’s rights movement better? The smirk of a male who’s knows he’s protected by a misogynist sporting establishment enjoying the distress of a woman he’s just punched in the head, and whose life’s ambition he’s just shattered. #Paris2024 pic.twitter.com/Q5SbKiksXQ
— J.K. Rowling (@jk_rowling) August 1, 2024
transfobie tegen vrouwelijke atleten groeit
Het gebeurt de laatste tijd vaker: vrouwelijke atleten die door andere vrouwen – of door mannen – bestempeld worden als ‘man’ zodra zij niet voldoen aan de maatschappelijke norm voor ‘vrouwelijkheid’.
Het gebeurde tijdens diezelfde Olympische Spelen in Parijs ook met de Taiwanese boxer Lin Yu-ting. En het is precies wat gebeurde toen Rowling haar tweet over Imane het internet op slingerde: niemand had het over boksen maar iedereen had het over de kaaklijn van de Algerijnse boxer.
Overal doken foto’s op – AI-gegenereerd en echt – die moesten bewijzen dat Imane een echte vrouw was. Of juist niet. Een foto uit de archieven waar Imane als kleine meid in een roze broek en wit shirt naast haar zus staat. Een schoolfoto waar ze strikjes in het haar draagt en grote oorbellen; dit moest toch wel bewijzen dat Imane een vrouw was?
Daar tegenover stonden foto’s van Imane Khelif in de ring, haar gespierde armen, haar donkere wenkbrauwen… en was dat de schaduw van een snor op haar bovenlip?
Dat kon nooit een échte vrouw zijn…
Geruchten over vrouwelijke atlethen
Het “onderzoek” naar Imane Khelif ging die zomer zelfs zo ver dat oude geruchten en roddels werden gepresenteerd als waarheid.
Khelif had XY-chromosomen, Khelif had enorm hoge testosteron-levels, Khelif was eerder gediskwalificeerd door de IBA, de International Boxing Association, omdat ze de gendertest niet gehaald had.
Dat de IBA in handen is van Rusland en Imane Khelif de Russische kampioen vlak voor haar diskwalificatie van de troon had gestoten, werd uit gemak vergeten.
En het feit dat er al verschillende topsporters zijn met genetische stapjes ‘voor’ die er juist voor zorgen dat ze topsporters zijn geworden – bijvoorbeeld de armen van Michael Phelps – is ook niet van belang.
Maar het belangrijkste punt dat vergeten werd in deze storm van speculatie: alle gedeelde informatie was meer fictie dan feit. De testresultaten van de IBA zijn nooit vrijgegeven, niemand kent de anatomie van de bokser, Imane zelf zei duidelijk dat ze niet trans was.
En hoewel ze inderdaad gediskwalificeerd zou zijn, was de reden waarom destijds niet duidelijk gespecificeerd.
De geruchtenmolen draaide op volle toeren en iedereen wist het zeker: Imane was een man. Of een vrouw. Of was ze misschien intersekse?
Het lichaam en het uiterlijk van de Algerijnse vrouw werden onder het vergrootglas gegooid, allemaal omdat mensen per se moesten weten ‘wat’ ze was.
biologie en misogynie tegen vrouwelijke atleten
Als het gaat om de genderstrijd, proberen veel mensen zekerheid te vinden in de wetenschap.
Zowel progressieve als conservatieve spelers in de ring grepen naar de schoolboeken die stellen wat een man zijn betekent, en proberen Imane Khelif – en andere vrouwelijke atleten voor en na haar – naast deze standaard te houden om zo een antwoord te vinden op de vraag: ‘wat ís ze nu eigenlijk?’
Vroeger leerden we dat sekse vooral binair is: een jongen heeft een penis en een meisje een vagina. En die geslachtsdelen waren het product van onze genetische opmaak: de XX of XY-chromosomen.
Maar de wetenschap beschrijft een andere realiteit: namelijk dat sekse uit veel meer bestaat dan alleen genitaliën. Sekse gaat om een samenspel van chromosomen, geslachtsdelen, geslachtscellen, hormonen en secundaire geslachtskenmerken zoals gezichtsbeharing, borsten en spieren.
En dat betekent dus dat een persoon met XX-chromosomen er niet hetzelfde uit hoeft te zien als een ander persoon met diezelfde set chromosomen. Dit schetst een veel genuanceerder beeld van het concept geslacht – en daarbij gender.
We kennen als mensen zoveel verschillende variaties in lichamelijke kenmerken dat het bijna onmogelijk is om te stellen dat een man óf vrouw er op een bepaalde manier uit moet zien om te voldoen aan het label.
Daarnaast bestaan er in onze samenleving een behoorlijk aantal mensen die intersekse zijn en dus niet voldoen aan de voorwaarden van de categorie ‘man’ of ‘vrouw’ zoals wij die kennen.
Kortom: sekse is – net als gender – niet zwart/wit.
Gender en sekse zijn sociale constructen
Daar komt nog bij dat wij als individuen geloven ‘wat’ we zijn omdat ons dat ooit verteld is. De gemiddelde Nederlander zou je niet kunnen vertellen hoe hoog diens testosteron-levels zijn en ook de eigen chromosomen hebben maar weinig mensen laten checken.
Er zijn mannen die op latere leeftijd XX-chromosomen blijken te hebben maar hier pas achter komen wanneer ze onvruchtbaar blijken te zijn. Voor vrouwen met XY-chromosomen geldt hetzelfde.
Maakt dat dat iemand meteen minder man of vrouw? Ook wanneer je je hele leven geleefd hebt als zijnde van een bepaald geslacht en gender?
In het geval van de vrouwelijke atleten wist iedereen in ieder geval zeker dat hun leven vóór de beruchte match niet meer uitmaakte. Een man die een vrouw zonder consequenties in de ring of op de tennisbaan mag afranselen kon niet geaccepteerd worden.
Of is er meer aan de hand dan alleen de zorgen om de tegenstanders van deze vrouwen?
haat tegen vrouwelijke atleten door racisme
De onuitgesproken waarheid die bij de discussie rondom Imane Khelif – en zoveel andere vrouwelijke atleten met haar – meespeelt, is het feit dat ze niet voldoet aan een bepaald schoonheidsideaal voor vrouwen. En dan voornamelijk het schoonheidsideaal voor witte vrouwen.
Khelif heeft een scherpe kaaklijn en harde gelaatstrekken. De donkere wenkbrauwen en de cornrows, de gebogen neus en de gespierde armen – Khelif is een vrouw van kleur die in niets lijkt op wat wij als westerse maatschappij zouden classificeren als ‘mooi’.
Mooie vrouwen hebben – volgens de eurocentrische schoonheidsideaal – grote (blauwe en ronde) ogen, geen gezichtsbeharing en zachte, ronde gelaatstrekken. Ze hebben volle lippen, harmonieuze proporties, zijn slank en hebben natuurlijk een ‘onschuldige’ uitstraling.
De perfecte vrouw moet gered worden. Zij is de prinses, niet het “beest”.
Zodra een vrouw hier iets vanaf wijkt, wordt ze gezien als lelijk. En zodra ze hier heel erg van af wijkt, is ze een man. Het zijn dan ook vaak vrouwen van kleur die het onderwerp worden van de genderstrijd.
En de enige reden waarom, is omdat ze nooit kunnen voldoen aan wat een witte maatschappij bestempeld als de ultieme ‘mooie’ vrouw – in uiterlijk én gedrag.
Al helemaal niet wanneer ze ook nog een topsporter zijn en zonder verontschuldigingen of bescheidenheid prijzen in de wacht slepen.
Het gebeurde bij vrouwelijke atleten als Serena Williams en Sasha Exeter, die beide ook als ‘te mannelijk’ werden omschreven. En het gebeurde bij Imane Khelif, die letterlijk als ‘beest’ neer werd gezet door een van haar tegenstanders.
Putting this photo as the heading of this piece is absolutely disgraceful and racist
— Mona Seif (@Monasosh) August 2, 2024
Shame on @Telegraph @oliverbrown_tel https://t.co/q8ZtNVYseO pic.twitter.com/lXcURpOyoi
transfobie vrouwelijke atleten is geen 'bescherming'
En grote namen als Rowling zitten erbovenop; met sorteerhoed in hand klaar om te bepalen wie bij de groep ‘echte’ vrouwen hoort en wie bij de “mannen in een jurk”.
Voldoen aan de witte schoonheidsideaal is een onbegonnen strijd en zou dan ook niet de maatstaaf moeten zijn waar we vrouwen naast leggen om te bepalen of ze wel écht een vrouw zijn.
Immers: een groot deel van de witte vrouwen voldoet ook niet aan alle gestelde voorwaarden.
Maar deze maatstaf wordt nog steeds gehanteerd om openlijke haat en misogynie richting vrouwen van kleur te rechtvaardigen. Allemaal in het kader van ‘bescherming’ en ‘gerechtigheid’.
Het is racisme in schaapskleren waarbij de racistische wolf een duidelijk slachtoffer heeft om te beschermen: de Italiaanse, petite boxer met haar witte tranen.
Want zij is de prinses die gered moet worden van een vrouw die veel te ‘dominant’ is om een ‘echte’ vrouw te kunnen zijn.
vrouwelijke atleten en transfobie
Maar bij deze discussie ligt naast racisme nog iets anders aan de basis, namelijk transfobie. De genderstrijd gaat namelijk veel verder dan vrouwelijke atleten.
Op het web zijn hele Facebook-groepen te vinden, vol met mensen die zichzelf ‘transvestigators’ noemen; onderzoekers die foto’s van beroemdheden en influencers compleet uitpluizen om uiteindelijk de conclusie te trekken dat die beroemdheid transgender is.
Zo gaat een uitvergrote foto van Andrew Tate in een blauwe speedo rond – want waar is zijn ‘bobbel’? Margot Robbie is eigenlijk een man, Marilyn Monroe ook, en Henry Cavill, voor wie dat nog niet wist, is stiekem een vrouw.
De beroemdheden bij wie het “overduidelijk” is, worden neerbuigend ‘inverts’ genoemd.
Maar ook buiten de Facebook-groepen kom je “trans-detectives” tegen. Op de social media pagina’s van het Nederlandse Playboy-magazine komen vaak comments voorbij waarin het model – een vrouw met alle kenmerken van het traditionele idee van ‘schoonheid’ – bestempeld wordt als man.
De reden waarom? Ze had sleutelbenen, een scherpe kaaklijn of haar broekje hing iets te los over haar venusheuvel.
bescherm kinderen: angst vrouwelijke atleten
Deze transvestigators geloven in de ‘trans agenda’ waarin de ‘transformers’ iedereen proberen te bekeren tot trans. Alsof het een religie is die al onze kinderen op komt slokken.
Vanuit de ‘bescherm de kinderen’-mentaliteit worden trans personen – fictieve of echte – afgeschreven als gevaarlijke gedaanteverwisselaars die onze woonkamers infiltreren via de media die we elke dag onder ogen krijgen.
En de tweets van Rowling passen perfect in dit beeld. Het is transhaat verpakt als ‘zorgen’ over de rechten van de vrouw. Zorgen die komen van een vrouw die haar eigen ervaring met mannelijk geweld gebruikt om mensen van andere genders af te rekenen en ‘de vrouw’ op een veel te hoog voetstuk te plaatsen.
Maar alleen de vrouwen die zij als ‘echt’ ziet. Want uiteindelijk blijven het vrouwen als Rowling die bepalen wat ‘echte vrouwelijkheid’ is. En andere vrouwen moeten wachten op goedkeuring voor ze het label mogen gebruiken.
Voldoen ze niet aan de standaard? Dan worden ze door dit soort vrouwen, TERFs (trans-exclusionary radical ‘feminist’) genoemd, bestempeld als een man.
De enige bright side? Deze vrouwen slaan zover door in hun overtuigingen dat ze niet meer discrimineren tussen cis en trans: iedereen loopt het gevaar een openbaar toilet uitgezet te worden.
Equality!
Wat maakt een 'echte' vrouw?
De vraag die deze hele discussie oproept is vooral: als het niet het eindoordeel van een kinderboekenschrijver is, wat maakt dan eigenlijk écht een vrouw?
Waar het volgens vele anti-trans activisten vooral ging om genitaliën, is dat sinds de Khelif-discussie verschoven naar chromosomen.
Tenzij de vrouwelijke atleten in kwestie toch geen XY-chromosomen hebben. Want dan gaat het om testosteron – iets waar Imane overduidelijk te veel van heeft. Dat kunnen we allemaal zien aan… Tja, waaraan eigenlijk?
Volgens mensen als Rowling gaat vrouw-zijn juist om de vrouwelijke ervaring: vrouwelijkheid hangt vast aan bepaalde ervaringen in de maatschappij. Een vrouw zijn is strijd; een constant gevecht tegen de maatschappelijke verwachtingen die ons door mannen en andere vrouwen opgelegd worden.
Maar Imane is geboren als, en opgegroeid als vrouw. Terwijl ze constant gepest werd door de jongens in haar dorp vanwege het simpele feit dat ze niet was zoals alle andere meisjes – en van ze kon winnen.
En is het niet juist de ultieme strijd om op te groeien als vrouw die juist niet voldoet aan die standaard schoonheidsideaal?
Volgens mensen als Rowling blijkbaar niet. Wat die ‘vrouwelijke strijd’ dan wel betekent blijft een mysterie.
vrouwelijke atleten: geen gender/sekse strijd
Kan het zijn dat de ‘alfabet-maffia’ het altijd bij het rechte eind had? Dat man en vrouw zijn veel meer te maken heeft met een eigen keuze; een eigen betekenis die we geven aan het lichaam waar we in geboren zijn?
Een ding dat duidelijk naar voren komt uit de discussie over vrouwelijke atleten én trans atleten: wanneer we voor elkaar gaan bepalen ‘wat’ we zijn, is het einde zoek. Kunnen we vandaag roepen dat Rowling geen echte vrouw is omdat we vinden dat ze zich niet als een gedraagt?
De criteria blijven verschuiven en cis vrouwen worden bestempeld als trans terwijl trans mensen moeiteloos voor cis door gaan. Want de waarheid is: they *can’t* always tell. En dat komt omdat sekse en gender beide niet binair zijn.
Vrouwelijkheid en mannelijkheid kennen eindeloze variaties die ons strakke idee van gender in twijfel trekken.
En eisen dat we onze broek naar beneden trekken voor we ergens naar binnen mogen om te bewijzen dat onze geslachtsdelen aan de voorwaarden voldoen, is een griezelige maatregel.
Net als het verplicht laten onderzoeken van onze chromosomen en testosteron zodat een ander zich meer op zijn gemak kan voelen over onze aanwezigheid.
De genderstrijd is heel makkelijk op te lossen: door gender en sekse niet tot een strijd te maken en te accepteren dat het menselijk lichaam oneindig veel variaties kent in uiterlijk, kracht en mogelijkheden.
Allemaal kenmerken die ons niet meer man of vrouw maken dan een ander.
geen feminisme maar misogynie
De wetenschap is duidelijk: sekse is veel complexer dan wat we op school geleerd hebben. Wanneer we dat accepteren, kunnen we ook losbreken van traditionele genderrollen die stellen dat een man of vrouw zich op een bepaalde manier moet gedragen.
Genderrollen die stellen dat het zijn van een vrouw bepaalde lichamelijke begrenzingen kent. Die stellen dat een vrouwelijke atleet er op een bepaalde manier uit moet zien – op een bepaalde manier vrouw moet zijn – om eerlijk te kunnen winnen.
Misschien is wat een vrouw een ‘echte’ vrouw maakt het feit dat we, in een maatschappij die vrouwen aan onmogelijke standaarden houdt, het vrouw-zijn nooit ‘goed’ kunnen doen.
De enige oplossing lijkt het aan de laars lappen van deze onuitgesproken genderregels in een vorm van protest tegen de misogynie van Rowling en haar achterban.
Image by: Freepik
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds