'd66 is helemaal niet links'; wat betekent politiek links en rechts?

Simpel gezegd betekende links en rechts traditioneel gezien dus het verschil tussen bemoeienis van de overheid of juist geen bemoeienis van de overheid. En dat komt overeen met de bevolking: rechtse stemmers willen de overheid juist zo min mogelijk in hun leven hebben en zaken als belasting etc. zo laag mogelijk houden terwijl linkse stemmers willen dat de overheid hard werkt om gelijkheid te creëren voor iedereen in de samenleving; ook als dat betekent dat we daar met zijn allen iets voor moeten inleveren.

Wanneer links en rechts dan langs de stellingen in bijvoorbeeld de Stemwijzer worden gelegd, dan zie je ook dat een partij als GroenLinks het vaak eens is met het stimuleren van maximale bemoeienis van de overheid. Hetzelfde geldt voor Partij voor de Dieren. Maar het meest opvallend is dat dit in bepaalde gevallen óók geldt voor de Partij voor de Vrijheid; een partij die door heel veel mensen totaal niet met links geassocieerd wordt.

En dat komt omdat de PVV vaak bestempeld wordt als ‘rechtse’ partij op basis van een heel ander systeem. Een systeem dat er ook voor zorgt dat mensen GroenLinks niet als ‘links’ zouden neerzetten. Een systeem waardoor een partij als Bij1 als ‘radicaal links’ neer wordt gezet terwijl zij in het traditionele systeem op sommige punten ‘rechtser’ staan dan GroenLinks. En een systeem waardoor D66 nu al als ‘rechts’ wordt neergezet terwijl ze zichzelf waarschijnlijk meer als ‘centrumlinks’ zouden uitleggen.

Want de betekenis van de woorden ‘links’ en ‘rechts’ zijn weer veranderd. En dat komt ook voornamelijk door de invloed van de Verenigde Staten.

In de Verenigde Staten hebben mensen in verkiezingstijd niet zoveel te kiezen. Je hebt de keuze tussen de Democraten en de Republikeinen; links en rechts (in Amerika worden ze ook altijd op een as als twee uitersten neergezet met een eigen kleurtje om die verdeling nog iets duidelijker te maken). En je kunt altijd op een andere derde partij stemmen, maar iedereen weet dat die partijen niet de miljoenen hebben die nodig zijn om überhaupt te winnen. En dat betekent dat er in de VS altijd of een Democraat aan de macht is of een Republikein.

En de Democraten zijn traditioneel gezien progressief. Zij willen (tot op zekere hoogte) vooruitgang en verandering. Terwijl de Republikeinen het liefst terug willen naar een tijd die nooit echt bestond (Make America Great Again). De Republikeinen zijn niet alleen conservatief maar ook heel erg gericht op de kerk en kerkelijke waarden. Democraten gebruiken ook God in hun speeches en de scheiding van kerk en staat is in de Verenigde Staten soms ver te zoeken, maar als het gaat om standpunten over immigratie, abortus en LHBTQIA+-rechten, dan sluiten de meningen van de Republikeinen aan bij die van de kerk.

Het is een interessante ontwikkeling: in The Land Of The Free waarin de Republikeinen vooral heel veel waarde hechten aan vrijheid en weinig overheid bemoeienis, stemmen ze toch op kandidaten die maximale overheidscontrole willen. Of in het geval van Donald Trump zelfs op fascistische kandidaten die het land in een complete dictatuur kunnen veranderen. En dat komt omdat een groot deel van de Republikeinen (en daarmee het Amerikaanse ‘rechts’) vooral voor de eigen landsidentiteit zijn. Niet per se een overheid die zich nergens mee bemoeit maar vooral een overheid die gericht is op de ‘echte Amerikaan’ en die de eigen bevolking op de eerste plek zet (America First).

Zo is inmenging van de overheid prima als het gaat om “illegale” immigranten maar moeten ze zich niet proberen te bemoeien met het recht om vuurwapens te bezitten. De overheid mag best streng zijn als het gaat om ‘discriminatie’ van witte mensen of regels opleggen over ’transgender ideologie’ maar ze mogen geen regels implementeren die geracialiseerde mensen een gelijke kans op werk geven. Deze Republikeinen zijn tegen inmenging van de overheid als het gaat om hun rechten maar het is vrij spel als het gaat om de rechten van alle mensen die zij als ‘anders’ zien.