Waarom noemen we witte huidskleur 'wit' en niet 'blank'?
Waarom is het toch 'wit' in plaats van 'blank' als je het hebt over de huidskleur van witte mensen? Gaan wij je uitleggen.
De discussie is al een tijdje aan de gang en blijft ook maar door gaan; wanneer je ‘wit’ zegt in plaats van ‘blank’ als je het hebt over de huidskleur van witte Nederlanders, dan krijg je daar gegarandeerd commentaar op. Het zou discriminerend of racistisch zijn. Of ze vinden dat iets wat “altijd al zo geweest is” niet opeens veranderd mag worden. Maar er is een hele goede reden waarom we juist van ‘blank’ af moeten als we het hebben over een witte huidskleur. En die reden heeft te maken met het koloniale verleden van Nederland – toen het woord blank een hele andere lading kreeg.
Wit en niet blank: geschiedenis
In de media wordt het woord ‘blank’ al bijna niet meer gebruikt. Maar in het politieke debat en in de maatschappij blijft het woord nog steeds terugkomen. Nu zelfs als een soort activistisch statement; als je ‘blank’ gebruikt, wordt je bijna automatisch in het hokje ‘extreemrechts’ gestopt. En dat is opvallend. Want vroeger was ‘wit’ juist het woord waardoor je wist dat je met activistische mensen te maken had.
Maar het woord ‘wit’ als het gaat om huidskleur is helemaal niet nieuw. Zo komt het woord al terug in geschriften uit de 17e eeuw toen de verslagen uit de VOC-tijd praatten over “witte gemonsterde Soldaten” en “swarte ende witte bootsghesellen”. En ook voor die tijd werd ‘wit’ al gebruikt voor huidskleur. Zo was het hebben van een witte huid heel lang een schoonheidsideaal in Europa – een flinke dosis wit poeder op je gezicht betekende dat je nooit buiten kwam om te werken en dus wel rijk moest zijn.
Het woord ‘blank’ is oud en werd net zoals ‘wit’ gebruikt voor het beschrijven van huidskleur. Maar het woord werd in de 19e eeuw de standaard voor het beschrijven van de huidskleur van witte mensen als ‘ras’. Daarvoor was het vooral een synoniem voor ‘wit’. In de tijd van de slavernij werd het woord nog sterker gekoppeld aan ‘schoon’ of ‘rein’ zijn. Toen de ‘rassenwetenschappers’ de categorieën voor het concept ‘ras’ bedachten, kwam de ‘blanke man’ bovenaan te staan en de ‘zwarte man’ onderaan. De blanke man was het toppunt van ontwikkeling – veel beter dan de “wilden” en de “barbaarse culturen” die zij koloniseerden en ontvoerden.
Dat is hoe ‘blank’ veranderde van een bijvoeglijk naamwoord in een identiteit die vasthing aan superioriteit.
Waarom wit en niet blank
De betekenis van het woord ‘blank’ is ‘kleurloos’, ‘zonder kleur’ of ‘niet bevlekt’. Wanneer witte mensen zichzelf ‘blank’ noemen, noemen ze zichzelf dus ‘kleurloos’. En daarmee impliceren ze dat zij geen kleur hebben – en dus de norm zijn. Wat daarmee ontstaat is onderscheid: het verschil tussen blank en niet-blank. Iedereen die niet wit is valt buiten de norm. Want zij zijn niet ‘kleurloos’ en ‘zonder kleur’. Iemand die ‘blank’ is heeft geen huidskleur en is daardoor uitgesloten van het concept ‘ras’ – een concept dat juist door witte mensen bedacht is om een hiërarchie te creëeren. Daardoor ontstaat ook de illusie dat de huidskleur van witte mensen totaal niet relevant is; hij is toch ‘kleurloos’? Dat zorgt ervoor dat de machtspositie van witte mensen compleet wordt uitgewist. De witte man is ‘neutraal’ en zijn huidskleur kan dus nooit een factor zijn die hem privileges biedt.
En natuurlijk; we leven in een andere tijd. Maar het woord blank is onze koloniale erfenis. Net zoals racisme dat is. En het woord blank krijgt op dit moment een hele nieuwe politieke lading. Gloria Wekker, Surinaams-Nederlandse antropoloog, beschrijft ‘blank’ als een identiteit die gekoppeld is aan de “Nederlandse natiestaat en het Nederlandschap. Een etiket om de nationale blanke Nederlandse identiteit te onderscheiden van alle niet-witte identiteiten”. Daarnaast wordt ‘blank’ en alles wat daar bij komt kijken (westerse waarden en gebruiken) nog steeds geassocieerd met ‘reinheid’; dat gevoel van superioriteit is er nog steeds en alles wat ‘anders’ is wordt ook weggezet als ‘onbeschaafd’, ‘apen’, of ‘niet te passen met de Nederlandse cultuur’. Blank is dus nog steeds geen neutraal woord. Wit is dat – als het tegenovergestelde van zwart – wél.
intentie vs. impact
Veel mensen geven aan dat ze ‘blank’ niet racistisch bedoelen. En dat is waarschijnlijk ook waar. Los van de neonazi’s die dingen als ‘white power‘ roepen (white is trouwens gewoon ‘wit’ in het Nederlands, niet ‘blank’), zal de gemiddelde Nederlander die het woord ‘blank’ gebruikt dat niet slecht bedoelen. Maar dat maakt het woord niet minder problematisch. Niemand kan je dwingen het woord niet meer te gebruiken maar we kunnen wél uitleggen waarom het woord een negatieve lading heeft, samenhangt met ideologieën over raciale superioriteit en tegenwoordig vasthangt aan extreemrechts gedachtegoed.
Belangrijk om te onthouden is dat het woord in de tijd van het kolonialisme een bepaalde lading heeft gekregen die het nu nog steeds heeft. En nu misschien zelfs wel meer dan twintig jaar geleden. Wit heeft deze lading niet. Dat betekent ook niet dat witte mensen zich hoeven te schamen voor hun huidskleur. Schaamte voor iets waar je niets aan kunt doen is nooit de bedoeling geweest van anti-racisme werk. Het enige wat belangrijk is, is om aandacht te hebben voor de privileges die deze huidskleur met zich mee te brengen en hoe je ervoor kan zorgen dat je bewust met die privileges om gaat. Zodat je niet per ongeluk ideeën over witte superioriteit verspreid met de woorden die je gebruikt.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds