*** MIS HET NIET *** MIS het niet

Pokémon GO-spelers gebruikt voor het trainen van militaire drones

Omgevingsscans die gemaakt zijn door spelers van het spel Pokémon GO zijn, zonder dat spelers dit wisten, waarschijnlijk gebruikt voor het trainen van militaire drones en robots.

Het spel Pokémon GO was al vanaf het moment dat het in 2016 uitkwam enorm populair. In de game kun je in de echte wereld op zoek gaan naar Pokémon die je dan via de je telefoon kon vangen. Op verschillende locaties vond je ‘Pokéstops’ waar je beloningen kon halen en belangrijke locaties zijn ‘gyms’.

Maar in 2021 kwam het spel met een nieuwe feature; het scannen van de ‘Pokéstops’ en de omgeving eromheen voor extra punten en beloningen. Een speler gebruikte de camera op zijn telefoon om een 360-graden filmpje te maken en die dan te uploaden naar de app. Die scans blijken nu te zijn gebruikt voor het trainen van een AI-navigatiesysteem dat nu, onder andere, gebruikt wordt door Amerikaanse militaire drones.

PokéMon GO gebruikt voor vps

De maker van Pokémon GO, Niantic Spatial, maakte in een interview met MIT Technology Review bekend dat de scans van gebruikers inderdaad gebruikt zijn om een nieuw navigatiesysteem te creëren gebaseerd op AI. Alle honderden miljoenen spelers van het spel hebben samen ongeveer dertig miljard scans gemaakt waar dit ‘visual positioning system’ (vps) mee ontwikkeld wordt.

Vps is een tegenhanger van gps; het brengt de omgeving in beeld op basis van herkenningspunten in plaats van satellietbeelden. AI gebruikt die herkenningspunten, die maar een paar pixels groot hoeven te zijn, om de omgeving te ‘voorspellen’. Dat zou volgens Niantic vooral handig zijn op plekken waar gps soms geen signaal heeft zoals bijvoorbeeld in steden, of in oorlogssituaties als gps-signalen geblokkeerd worden. In bijvoorbeeld Oekraïne raken drones vaak de weg kwijt omdat het signaal geblokkeerd wordt.

Vps moet dat probleem oplossen. Vantor laat dan ook weten dat ze zoveel mogelijk militaire producten met dit nieuwe systeem willen laten werken.

gegevens uit Pokémon Go

Eind 2025 ging Niantic samenwerken met het Amerikaanse techbedrijf Vantor dat gespecialiseerd is in ruimtelijke intelligentie voor defensie, om vps-systemen te verkopen binnen de militaire sector. Vantor sloot eerder dit jaar een deal met het Amerikaanse leger voor het leveren van trainingssoftware. Vantor zelf ontkent dat zij de data van Pokémon GO ontvangen hebben maar laten wel weten dat de scans van Pokémon GO gebruikt zijn voor het trainen van het navigatiesysteem van Niantic. Het navigatiesysteem is in handen van Niantic Spatial en die kunnen het delen met bedrijven zoals Vantor voor verschillende doeleinden.

Hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft, Jeroen van den Hoven, zegt dat het onmogelijk is om het systeem zonder die scans te ontwikkelen. Hij vertelt Trouw: “Zonder de grote hoeveelheid scans van al die gamers was de ontwikkeling van dit systeem nooit zó snel gegaan. De spelers hebben indirect, op een misschien minimale maar toch effectieve manier, een bijdrage geleverd aan militaire toepassingen.”

Het bedrijf had eerder al toegegeven dat het gegevens uit Pokémon GO gebruikte voor een samenwerking met Coco Robotics, een bedrijf dat de gegevens uit het spel gebruikte om bezorgrobots aan te sturen. Het is ook niet de eerste keer dat Niantic dit doet. Het bedrijf verzamelde eerder via het spel Ingress op dezelfde manier camerabeelden van spelers.

Toestemming door spelers Pokémon GO

Wanneer spelers het spel downloaden moeten zij akkoord gaan met de gebruikersvoorwaarden. Dit is ook waar Niantic naar verwijst wanneer hen gevraagd werd of gegevens van spelers gebruikt wordt voor de AI-systemen. Ze geven aan dat ze ethisch handelen en dat spelers zelf toestemming hebben gegeven: “Wij zetten ons ervoor in om er samen met al onze klanten en partners voor te zorgen dat de producten van Niantic Spatial op een verantwoorde manier worden gebruikt, met respect voor mensenrechten en ethische principes”.

Bij het uploaden van de scans geven spelers toestemming voor het doorverkopen van de content aan derden. Van den Hoven vertelt Trouw: “De mensen die dachten dat ze een spelletje speelden, zijn duidelijk in de maling genomen. Het begint zo langzamerhand wel door te dringen dat de bedrijven onze data niet per se inzetten om onze levens écht vooruit te helpen door bijvoorbeeld het onderwijs te verbeteren. Het gaat erom dat er geld verdiend wordt. Als ze voor een goede prijs een dataset of AI-model kunnen verkopen, dan zullen ze dat doen.”

Volgens hem is dit dan ook een belangrijke red flag: techbedrijven maken misbruik van het gebrek aan kennis in de samenleving met betrekking tot de mogelijkheden van bijvoorbeeld AI.

techbedrijven misbruiken data

Veel gebruikers kunnen de gevolgen van het delen van gegevens niet overzien. Iris Muis, expert in data-ethiek aan de Data School van de Universiteit Utrecht zegt dat je dit als gebruiker ook niet kunt voorspellen. Ze vertelt Trouw: “Wie weet is er over vijf jaar een technologische toepassing met effecten waar je het helemaal niet mee eens bent.”

Het is volgens van Den Hoven dan ook belangrijk dat juist de Europese Commissie hierbij ingrijpt met strakke regels voor bedrijven. Het verzamelen van gegevens gaat trouwens verder dan alleen de omgevingsscans. Spelers maken namelijk ook scans in hun eigen appartementen en huizen. En dat zijn gegevens waar Niantic Spatial ook in geïnteresseerd is. In het interview laat Tory Smith, directeur productmanagement, weten dat dat juist gegevens zijn waar zij meer van zouden willen verzamelen.

Maar Niantic Spatial is niet het enige bedrijf dat op deze manier data verzameld. Ook de Meta-brillen, de AR-bril van Apple en zelfrijdende auto’s verzamelen data voor verschillende doelen. En ook Strava-gegevens werden eerder gebruikt voor het achterhalen van de locaties van militaire faciliteiten.

Image by: Magnific

Source: The Guardian, Volkskrant, Trouw

DIT IS FRIEQUE

FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.