*** MIS HET NIET *** MIS het niet

De prijs van kolonialisme: huid bleken leidt tot huidkanker bij Zwarte Afrikaanse vrouwen

Zwarte Afrikaanse vrouwen bleken hun huid om te voldoen aan Eurocentrische schoonheidsidealen die opgedrongen zijn door het kolonialisme en betalen daarvoor de ultieme prijs: hun leven.

Trigger warning: racisme, kanker, moord, slavernij, ‘rassen theorie’

Het koloniale verleden beïnvloedt alles en iedereen nog steeds elke dag. En voor veel mensen van kleur zorgt dat voor levensgevaarlijke situaties. De witte standaard is nog altijd het ‘normaal’ in de schoonheidsindustrie en voor mensen die niet wit zijn is dat een onmogelijke standaard om aan te voldoen.

Want ‘mooi’ zijn in een wereld die alleen witheid als echt ‘mooi’ noemt, is voor bijvoorbeeld Zwarte mensen onbereikbaar. En dat is natuurlijk ook precies de bedoeling: de witte eurocentrische schoonheidsideaal is in het leven geroepen om een verschil te creëeren tussen de witte en de Zwarte vrouw. En die laatste kan gefetisjeerd worden, maar ze kan nooit zo mooi zijn als de pure, onschuldige en witte vrouw uit Europa (of met Europese roots). En dat is ook het beeld dat in Hollywood films en de media vooral op de voorgrond staat als het gaat om een knappe vrouw.

Dit zorgt voor veel onzekerheid bij vrouwen van kleur en voor ‘beauty hacks‘ die beloven hen een stukje dichter bij witte schoonheid te brengen. En die hacks zijn, zoals met veel zelfbedachte beauty hacks, behoorlijk gevaarlijk. Zo is het ‘bleaching syndrome’ een ding geworden in vooral Afrikaanse en Aziatische landen: een syndroom waarbij mensen met een donkere huidskleur hun eigen huid proberen te bleken om hem zo lichter, en dus witter, te maken.

Maar deze beauty hacks zorgen bij veel Afrikaanse vrouwen voor huidkanker. En in Togo, een land in het westen van Afrika, is dit zelfs een epidemie aan het worden.

huid bleken: de minderwaardige Zwarte huid

Hoewel veel mensen denken dat ‘ras’ gewoon een feit is – net zo simpel en vaststaand als zij denken dat sekse is – blijft het verdelen van mensen op basis van huidskleur een door de mens bedacht idee. Mensen worden geboren met een andere huidskleur maar het idee om daar een naam aan te verbinden (en een hele hoop stereotypes) is allemaal bedacht.

Voor de tijd van de slavernij werden veel verschillende mensen tot slaaf gemaakt. Ook witte mensen. Het ging toen niet echt om hoe iemand eruit zag maar vooral om waar iemand vandaan kwam en wie de ‘vijand’ was. Zo hadden de Engelsen de Ierse bevolking tot slaaf gemaakt op hun koloniën op bijvoorbeeld Jamaica.

Tijdens de tijd van de slavernij werd het idee dat Zwarte mensen (of mensen van kleur in het algemeen) minder waren steeds meer gepusht. Europeanen wilden graag een excuus vinden waarom het oké was om zoveel onschuldige mensen tot slaaf te maken en de inheemse bevolking van wat nu de Verenigde Staten is, te vermoorden.

De dehumanizatie van mensen van kleur was nodig om te zorgen dat deze mensen geen rechten kregen en om te zorgen dat het niet als ‘erg’ gezien werd om deze mensen verschrikkelijk te behandelen. Dit alles hing samen met de witte versie van het Christendom en het idee dat iedereen die niet Christelijk was, automatisch zondig was.

De Christelijke kolonisten zagen de inheemse bewoners van het land als ‘verloren afstammelingen van de Abrahamitische godsdiensten’. Terence Keel, een professor in Afrikaans-Amerikaanse studies aan de University of California, Los Angeles (UCLA), vertelt aan UC Berkeley News: “Bekering was het herstellen van hun oorspronkelijke christelijke afstamming. Op die manier werden witheid, specifiek christendom en witheid, aan elkaar gekoppeld”, zei hij.

In de jaren daarna werd het idee van ‘rassen’ steeds verder uitgewerkt en verschenen verschillende “wetenschappelijke” teksten over hoe Zwarte mensen minder slim zouden zijn – of gewoon minder in het algemeen.

Vooral in het eind van de 17e eeuw werd het idee van ‘rassenverschillen’ steeds populairder. De Afrikaanse mensen werden als ‘savages‘ neergezet en een groot onderdeel daarvan was hoe ze eruit zagen. Er werd een echt ‘zij vs. wij’-idee gecreëerd. En de wetenschappers, die in dezelfde bevooroordeelde wereld leefden en opgroeiden, droegen hieraan bij. Zwarte mensen hadden een veel hogere pijntolerantie, een dikkere huid, hadden geen zonnebrand nodig, hadden grotere geslachtsdelen (wat hun dommer zou maken) en hun longen waren zwakker (maar dat kon verbeterd worden door hard werken).

Al deze leugens zorgden ervoor dat Zwarte mensen gezien werden als een heel andere ‘diersoort’ dan witte mensen. En het zorgde ervoor dat de Zwarte mens het slachtoffer werd van de meest verschrikkelijke experimenten en een van de donkerste periodes uit de geschiedenis.

Het bleken van de zwarte huid

Het schoonheidsideaal zoals wij dat kennen kwam pas op in de Middeleeuwen met de opkomst van het Christendom. Vrouwen moesten er ‘maagdelijk’ uitzien; voor altijd jong. Rond de 15e eeuw begonnen kolonisten naar niet-witte landen te trekken om daar ook de boodschap te verkondigen dat de blauwe ogen, een lichte huid en blond haar de belichaming van het ‘licht van God’ waren.

In bepaalde culturen bestond het klassenverschil tussen huidskleuren al langer, maar het idee dat wit beter was dan elke andere huidskleur werd pas echt een ding tijdens de tijd van de slavernij.

Amira Adawe, de oprichter van een nonprofit organisatie The Beautywell Project, vertelt Teen Vogue dat ideeën over welke huidskleur wel of niet ‘goed’ was sterker gepromoot werd tijdens de slavernij in de Verenigde Staten: “Degenen met een donkere huidskleur werkten buiten op het veld. Degenen met een lichtere huid werden bevoordeeld, zij werkten in de huizen. Degenen met een lichtere huid werden als mooi beschouwd… De kolonisten vertrokken, maar ze lieten een erfenis achter: de erfenis van witheid. Het is een voortdurende kolonisatie van de denkwijze.”

Het is dan niet moeilijk voor te stellen dat het idee van witte superioriteit – het idee dat witte mensen beter zijn – niet alleen leefde onder witte mensen, maar ook groter werd onder Zwarte mensen of andere niet-witte groepen. De self-fulfilling prophecy zorgt ervoor dat bepaalde stereotypen geloofd worden door de mensen waar het om gaat, en dat mensen met een donkere huidskleur te maken krijgen met geïnternaliseerd racisme.

Deze vorm van racisme uit zich in het geloven dat een lichtere huid beter is. En dat zorgt voor fenomenen als het ‘skin bleaching syndrome’ waarbij Zwarte mensen bleek gebruiken en andere gevaarlijke middelen om hun huid witter te maken en zo, geloven zij, aantrekkelijker te worden.

Of om juist te zorgen dat zij niet meer als ‘anders’ gezien worden en zo misschien eindelijk niet als minder behandeld te worden. En dat is waarom er een hele beauty industrie bestaat, gericht op het bleken van de huid, die vooral in Aziatische landen en Afrikaanse landen heel populair is.

huid bleken en huidkanker

Dermatologen maken zich zorgen om ‘skin bleaching syndrome’: het gebruiken van middeltjes met bleek erin die op de donkere huid gesmeerd worden om zo de pigmentatie aan te passen. Want de markt voor cremes om je huis te bleken is aan het groeien.

Economische analisten voorspellen dat de industrie (die nu zo’n $10.7 miljard is) zal stijgen naar $18.1 miljard in 2033. Vooral door de groei van social media lijkt het verlangen om lichter te zijn ook groter te worden. Het gaat zelfs zo ver dat de cremes op jonge kinderen en baby’s gebruikt worden. In landen ten zuiden van de Sahara is 25% tot 77% van de Zwarte bevolking bezig met het bleken van de huid. In verschillende Afrikaanse landen heeft dit geleid tot huidkanker en daarna ook de dood.

Onze huid bestaat uit verschillende cellen allemaal met een andere functie. De donkere huidskleur van Zwarte mensen komt door de aanmaak van de kleurstof melanine; een stof die door pigmentcellen wordt aangemaakt en die zo de cellen van de buitenste laag van de huid kleurt. Hoe meer melanine aangemaakt wordt, hoe donkerder de huid. Mensen met een lichte huid hebben weinig melanine.

De kleur van de huid – pigment – beschermd tegen de zon waardoor verbranding minder snel voorkomt (maar het komt wel voor en zonnebrand is ook voor niet-witte mensen belangrijk) en ook rimpels en andere beschadigingen van de huid komen minder voor. Huidblekende cremes verwijderen de melanine van de cellen en zorgen zo dat de huid bleker wordt.

Professor Ncoza Dlova, hoofd van de dermatologische afdeling aan de University of KwaZulu-Natal in Zuid-Afrika, vertelt The Guardian: “Patiënten met een zwarte huid hebben een natuurlijke SPF van ongeveer 15, alleen al omdat ze een gepigmenteerde huid hebben. Als ze die melanine verwijderen, verwijderen ze eigenlijk de natuurlijke bescherming.” En dat zorgt voor verschillende problemen zoals infecties, schimmels en huidkanker.

Huid bleken in Nederland

Veel van de middeltjes die gebruikt worden zijn eigenlijk niet legaal. In Zuid-Afrika zijn verschillende cremes al verboden en ook in andere Afrikaanse landen zijn huid blekende middelen afgeschaft. Maar de regelgeving is vaak niet heel sterk en mensen weten toch cremes en middeltjes te krijgen op straat of in verschillende winkels.

Maar ook in Nederland is het bleken van de huid een ding. In de jaren zestig van de vorige eeuw kwamen veel immigranten naar Nederland mét hun bleekmiddelen voor een lichtere huid. Veel Nederlandse dermatologen kregen patiënten te zien met nieuwe, niet eerder behandelde huidproblemen die kwamen door het bleken van de huid. Het gaat dan om middeltjes die gekocht kunnen worden zonder recept in verschillende winkels in grote steden.

Maar mensen zijn hier vaak niet heel open over en komen met klachten bij de arts die niet herkend worden als het resultaat van huidbleken. Hoeveel Nederlanders cremes gebruiken om de huid te bleken is niet bekend omdat het in het geheim gebeurd met (vaak) illegale middelen. Sommige mensen gebruiken zelfs huiselijke middeltjes zoals Cif.

Het aanpakken van het probleem is groter dan alleen het illegaal maken van middelen en het in beslag nemen van verboden cremes. Volgens Ncoza Dlova spelen verschillende aspecten een rol: “Marketing, sociale media en media spelen allemaal een rol – mode, beroemdheden en dat soort dingen. Als ze zwarte modellen gebruiken met een lichtere huidskleur, is de boodschap die ze uitdragen dat je mooier bent, dat je een model kunt zijn, dat je aantrekkelijker bent als je lichter bent. We moeten er dus voor zorgen dat in advertenties verschillende huidskleuren worden gebruikt bij het kiezen van modellen”, vertelt ze aan The Guardian.

Maar ze is in Zuid-Afrika ook bezig met het opzetten van programma’s in scholen waar kinderen leren trots te zijn op hun eigen huid. Het is belangrijk om meer focus op het sociale aspect van het probleem. Want zolang witte suprematie nog steeds de overhand heeft, zal dit probleem, het streven naar ‘witheid’, altijd blijven bestaan.

Image by: Freepik

Source: The Guardian, Wiley Online Library, Medisch Contact, APA PsycNet, Sharna.nl, UC Berkeley News, The New York Times Magazine, Teen Vogue

DIT IS FRIEQUE

FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.