"Compromissen zijn nodig" – waarom het de VN niet lukt om plasticvervuiling tegen te gaan
Vorige week had de VN-plastictop een meeting waarin het weer niet lukte om tot een akkoord te komen over plasticvervuiling. Maar waarom is dit toch zo ingewikkeld?
Op vrijdagochtend kwam het nieuws naar buiten: het is de verschillende delegaties van de VN-top niet gelukt om het eens te worden over het akkoord dat gesloten zou moeten worden voor het terugdringen van de hoeveelheid plasticafval. De delegaties van 184 landen kwamen woensdag bij elkaar en moesten uiterlijk donderdag een akkoord bereikten hebben met betrekking tot het nieuwste voorstel over plasticvervuiling.
Donderdagavond zei de Ecuadoraanse voorzitter van de top nog dat ze vrijdag verder moesten onderhandelen maar op vrijdagochtend werd bekend dat meerdere landen het niet eens konden worden met het voorstel zoals het nu op tafel lag. De onderhandelaar uit Noorwegen vertelt de NOS: “We zullen hier in Genève niet tot een verdrag komen om een einde te maken aan plasticvervuiling”.
Het is de zesde conferentie in Genève waar plasticvervuiling besproken werd en er wordt al sinds 2022 onderhandeld. Wat zorgt er dan precies voor dat dit akkoord niet gewoon gesloten kan worden?
De VN tegen plasticvervuiling
In 2022 werd er dus voor het eerst gesproken over plasticvervuiling en hoe dit de wereld en zijn ecosystemen beïnvloedt én wat voor effect die plasticvervuiling heeft op de gezondheid van mensen. En sinds 2022 is het deze 184 landen nog niet gelukt om het eens te worden over hoe dit probleem aangepakt moet worden. Het doel van het akkoord gaat niet alleen om een bindend contract met betrekking tot het verminderen van plasticafval, maar zou volgens veel van de landen juist moeten draaien om het hele proces: de cyclus van plastic.
En dat betekent dat oplossingen zich niet alleen richten op de recycling en het hergebruik van al geproduceerd plastic, maar dat er ook limieten gezet worden op de productie van plastic en om het gebruik van bepaalde giftige stoffen te verbieden. Bethanie Carney Almroth, een Zweedse professor, vertelt Duurzaam Nieuws: “De wetenschap is duidelijk. We weten wat er moet gebeuren. Die feiten kun je niet wegpraten.”
Luis Vaya Valdivieso, de Ecuadoraanse voorzitter, had twee voorstellen gemaakt waar de landen over konden onderhandelen. Geen van de 184 landen wilden deze teksten als een uitgangspunt gebruiken. Veel van de landen zeiden volgens The Guardian dat ze “uiterst bezorgd” of “teleurgesteld” waren over hoe niet ambitieus de plannen waren. Ze waren niet volledig en schoten op verschillende gebieden tekort.
Profit over planet
Wat bij bepaalde landen voor weerstand zorgde was het voorstel waarin juist het limiet op de productie van nieuw plastic ook een grote rol speelde. Dit zou betekenen dat de 400 miljoen ton nieuw plastic die elk jaar geproduceerd wordt flink teruggedrongen zou moeten worden. Hier waren vooral de olieproducerende landen zoals Rusland, Saoedi-Arabië en Iran, het niet mee eens.
Maria Westerbos, de oprichter van de Plastic Soup Foundation, vertelt NPO Radio 1: “Het gaat om profit over planet.” Zij willen juist dat het verdrag alleen gericht is op recycling zodat ze geen winst in hoeven te leveren. In een van de documenten dat voorgedragen werd door de voorzitter zou een punt staan over de productie van duurzaam plastic.
Maar verder wordt er niet gesproken over de cyclus van plastic of giftige chemische stoffen. Volgens de olielanden is dit niet waar het verdrag om gaat en valt plasticproductie volledig buiten het toepassingsgebied. Volgens Saoedi-Arabië misten alle voorgestelde verdragen ‘balans’.
Geen aandacht voor plastic productie
Het andere voorstel liet de beperkingen van plasticproductie dus eigenlijk volledig achterwege en daar konden de andere landen niet mee akkoord gaan. Het leek alsof het plan vooral gericht was op het behouden van de winst voor de oliestaten.
Kenya noemde het voorstel volgens The Guardian “afvalbeheer” en Dennis Clare, een onderhandelaar voor Micronesia vertelde The Guardian: “Het lijkt er zeker op dat het erg bevooroordeeld was ten gunste van gelijkgestemde landen. Er zijn overal problemen. Er zijn geen bindende maatregelen voor wat dan ook. Er is geen verplichting om middelen bij te dragen aan het financiële mechanisme. Er zijn geen maatregelen voor productie of chemicaliën. Deze tekst is gewoonweg ontoereikend.”
Juan Carlos Lozada, een lid van het Huis van Afgevaardigden van Colombia, zei: “Als de productie blijft groeien in hetzelfde tempo als in de afgelopen decennia, hebben we geen hoop voor 2050, 2060. Dus als het verdrag die elementen, die essentiële elementen, niet bevat, is er geen verdrag. Ik heb liever geen verdrag als we geen zeer robuust verdrag krijgen.”
Ook Greenpeace liet weten wat ze van het voorgestelde verdrag vonden: “Een geschenk aan de petrochemische industrie en een verraad aan de mensheid”.
Er werd dus uiteindelijk geen akkoord bereikt en alle delegaties gingen teleurgesteld naar huis. De Colombiaanse afgevaardigde verteld The Guardian: “De onderhandelingen werden voortdurend geblokkeerd door een klein aantal staten die simpelweg geen akkoord willen.”
Op vrijdagochtend werd nog wel een nieuw voorstel gepresenteerd wat iets meer aandacht had voor het onderdeel plastic productie; een voorstel waar de afgevaardigde van Saoedi-Arabië zich meer in kon vinden. Maar de andere landen konden ook hier niet mee akkoord gaan. De onderhandelingen werden toen ook gestopt om op een later moment weer opgepakt te worden.
Demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen vertelt aan de NOS dat hij niet verbaast is over de uitkomst: “Je zag dat het verschrikkelijk ingewikkeld is om landen die veel plastic produceren te dwingen om aan tafel te komen en afspraken te maken. Tegelijkertijd zie je dat er een hele grote groep landen is die zeggen: als wij een schone economie willen, zullen wij een gelijk speelveld moeten hebben met onze bedrijven.”
connectie tussen plasticvervuiling en kolonialisme
Veel landen gingen gefrustreerd naar huis. Van de 184 willen bijna honderd graag dat er wettelijke beperkingen komen op de productie van plastic. Landen als Australië, Canada, Mexico en Afrikaanse en Pacifische landen vinden het noodzakelijk dat de bron van het probleem aangepakt wordt. En hier hoort ook het aanpakken van giftige stoffen in het plastic.
Want de waarheid is dat het effect van plasticvervuiling vooral gevoeld wordt door kleinere landen en eilandnaties die zelf juist minimaal bijdragen aan het probleem maar wel enorm beïnvloed worden door hoe alle andere landen hun plastic produceren en verwerken. De afgevaardigde van Palau sprak names de 39 kleine eilandstaten in ontwikkeling (SIDS) en vertelde Duurzaam Nieuws: “We investeren steeds weer tijd en mensen in deze vergaderingen, maar keren telkens terug zonder resultaat. Ondertussen zijn wij het die de gevolgen het hardst voelen, terwijl we nauwelijks bijdragen aan het probleem.”
Tuvalu, die sprak voor de 14 kleine eilandstaten in de Stille Oceaan, vertelde The Guardian: “Voor onze eilanden betekent dit dat zonder wereldwijde samenwerking en maatregelen van de overheid miljoenen tonnen plastic afval in onze oceanen zullen blijven worden gedumpt, met alle gevolgen van dien voor ons ecosysteem, onze voedselzekerheid, ons levensonderhoud en onze cultuur.”
Een verdrag tegen plasticvervuiling is dus ook belangrijk op het gebied van kolonialisme en racisme; het staat allemaal met elkaar in contact. Wanneer wij overproduceren is niet alleen het milieu daar slachtoffer van, maar ook de mensen in de landen die leven in en van dat milieu.
De vraag is dan ook of er überhaupt een compromis mogelijk is. De uitdaging voor de plastictop is om te blijven zoeken naar een oplossing die de cyclus van plastic aanpakt, niet bijdraagt aan klimaatverwoesting en daarmee dus ook niet aan de verwoesting van culturen en volken in landen die het effect van onze overconsumptie het hardst voelen.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds