Image by: Magnific.com
Dit is waarom Libanon meegesleept wordt in de oorlog in Iran
Libanon is onlosmakelijk verbonden met de oorlog in Iran. Maar waarom? Dit is wat er precies speelt – en speelde – in Libanon.
Het nieuws staat vol met informatie en updates over de oorlog in Iran. En een naam die daarbij constant terugkomt – en een land dat veel van de klappen van Israël ontvangt – is Libanon. Maar dat gebeurd niet zonder reden. De geschiedenis van Libanon hangt namelijk samen met Israël en Iran. En het is dan ook niet zo gek dat Libanon meegesleept wordt in de oorlog tussen Israël en Iran.
Israël en Libanon hebben een langlopend conflict wat al begint bij de oprichting van Israël en de Nakba. En Libanon en Iran zijn ook nauw met elkaar verweven. Wij leggen je uit hoe dit precies zit. En we vertellen je over de geschiedenis van Libanon en Israël, en waarom Libanon zo’n grote rol inneemt in de huidige oorlog.
Het begin: de stichting van Israël
De geschiedenis van het conflict tussen Libanon en Israël begint bij de oprichting van de staat Israël. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtten veel Joodse mensen naar Judea. Dit is het gebied rond de stad Jeruzalem; het “beloofde land”. Dit zorgde voor spanningen tussen de Joodse an Arabische bevolkingen in het gebied. Daarom wilde de VN in 1947 zorgen dat het gebied verdeeld werd in Joodse en Arabische staten. Jeruzalem en het gebied eromheen zou onder de controle van de VN blijven.
Hier was de Arabische bevolking het niet mee eens. Vooral de Arabische bevolking die in het Joodse gebied woonde maakte zich zorgen. Dit zorgde voor nog meer spanningen die alleen maar opliepen. Tot Israël in 1948 opeens de onafhankelijkheid verklaarde. Die actie leidde tot de Arabisch-Israëlische Oorlog. Verschillende buurlanden sloten zich aan bij de Palestijnen in de strijd om Palestina.
De Nakba was het gevolg van deze oorlog. Duizenden Palestijnen werden door Israëlische soldaten uit hun woonplaats verjaagd. Zij moesten vluchten naar Libanon, waar zij in vluchtelingenkampen woonden.
Burgeroorlogen in Libanon
Jarenlang woonden deze Palestijnse vluchtelingen in het zuiden van Libanon. Maar in 1967 kwamen er in datzelfde gebied gewapende verzetsgroepen bij. Zij trokken naar het zuiden van Libanon als gevolg van de Zesdaagse Oorlog. Het zuiden van Libanon was een goede uitvalsbasis om Israël aan te kunnen vallen. Maar de aanwezigheid van deze groepen en de Palestijnen zorgden voor spanningen. Vooral tussen de christelijke Libanezen en de islamitische Palestijnen.
In 1975 zorgden die spanningen voor “burgeroorlogen”. Dit waren vooral oorlogen tussen Palestijnen en Israëlische troepen in Libanon. In die tijd vestigde de Palestine Liberation Organization (PLO) zich in het zuiden van het land. Zij waren actief in Jordanië maar moesten vluchten na een aanval van het Jordaanse leger. De houding van de Libanezen richting de Palestijnen werd er niet beter op. En de conflicten en aanvallen in het zuiden van Libanon liepen uit de hand.
Zo erg dat de president van Libanon het Syrische leger uitnodigde om het gebied onder controle te krijgen. Zijn Libanese leger kon het niet meer.
Unifil en de Verenigde Naties
Libanese gewapende groepen waren in conflict met elkaar. Het Syrische leger streed tegen de bevolking, de Palestijnen en tegen Israël. Deze burgeroorlogen – die voor een groot deel gevoerd werden door niet-burgers – bleven doorgaan. Het Syrische leger verdreef de PLO uit Midden-Libanon. Palestijnse strijders trokken naar het zuiden van het land waar ze makkelijk Israël aan konden vallen. Israël sloeg terug door een veiligheidszone op te zetten in het zuiden van Libanon. De situatie in Zuid-Libanon werd steeds erger.
In 1978 besloot de VN een strijdmacht op te zetten die de vrede moest bewaren; de United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL). Deze strijdmacht moest het land ten zuiden van de Litani rivier rustig houden. Zij moesten ervoor zorgen dat Israëlische troepen zich terugtrokken uit Libanon. En dat het Libanese leger weer grip kreeg op het gebied. Een dag voor de UNIFIL-troepen in Libanon arriveerden, kondigde Israël een staakt-het-vuren aan. Maar in plaats van zich terug te trekken, zorgde de IDF ervoor dat de macht in het gebied in handen kwam van een militaire groep die gesteund werd door Israël; de South Lebanon Army.
De Libanonoorlog in 1982
De onrust in het land – en dan voornamelijk het zuiden van Libanon – bleef. Israël en de PLO bleven aanvallen en tegenaanvallen uitvoeren. Dit conflict liep uiteindelijk in 1982 uit op de Libanonoorlog. Israël viel het zuiden van Libanon binnen als onderdeel van Operation Peace for Galilee. Ze wilden de Palestijnse aanvallen vanuit Libanon stoppen en de PLO in Libanon vernietigen. Ook wilde Israël een eigen regering in het land opzetten om de PLO te vervangen. Het Israëlische leger viel verschillende takken van de PLO aan. Ook raakten ze kort in conflict met het Syrische leger, dat het noordoosten van Libanon bezette.
Het zuiden van Libanon werd volledig overgenomen door de IDF en de South Lebanon Army. Ook bezetten ze de hoofdstad van Libanon; Beiroet. Het leger van Libanon weigerde mee te vechten tegen de Palestijnse troepen, ook al waren ze bondgenoot van Israël. De Israëlische bezetting van Zuid-Libanon duurde tot september 1983. Daarna moest de IDF zich door toenemend verzet langzaam terugtrekken tot aan de veiligheidszone. Die veiligheidszone bleef na de Libanonoorlog in handen van Israël.
De oprichting van Hezbollah
Door het verdwijnen van de PLO in het zuiden van Libanon ontstond een politiek vacuüm. Kleine groepen streden nog steeds tegen de Israëlische bezetters. Ze waren geïnspireerd door de revolutie in Iran aan het eind van de jaren ’70. De Islamitische Republiek was voor deze groepen een inspiratie omdat het liet zien dat er een alternatief mogelijk was.
In 1984 bracht Iran deze groepen bij elkaar en werd Hezbollah opgericht. Met als militaire tak de Islamic Resistance. Ze werden gesteund door Iran in de vorm van financiële en militaire hulp. De regering van Libanon had nog steeds weinig inspraak in het zuiden. En Hezbollah verspreidde zich over het zuiden van Libanon. In 1986 brak er in het zuiden een oorlog uit over de controle van het gebied. De oorlog eindigde in 1990 met een verdrag, getekend door Iran en Syrië.
Israël verklaarde Hezbollah hun vijand en voerde tussen 1990 en 2000 militaire operaties uit in het zuiden van Libanon. Allemaal gericht op het uitroeien van Hezbollah. Deze missies mislukten en Hezbollah begon meer aanvallen uit te voeren op de IDF en de South Lebanese Army. Er werd door de Verenigde Naties een ‘Blauwe Linie‘ opgezet; een lijn die Israël en Libanon van elkaar moest scheiden. Deze lijn moest ervoor zorgen dat Israël zich terug kon trekken uit Libanon.
Door de afwezigheid van Israël in het gebied kon Hezbollah meer macht innemen. Vrede was er in het gebied niet; Hezbollah claimde dat Israël nog steeds illegaal Libanees gebied bezette. Dit leidde tot meer aanvallen. Ondertussen werd Hezbollah een belangrijke speler voor Iran; ze versterkten de positie van Iran in het gebied, steunden internationale militaire acties van Iran. En vormen nu samen met Syrië, Iran en Palestijnse groepen een front tegen Israël.
Oorlog tussen israël en hezbollah
Intussen liepen de spanningen tussen Hezbollah en Israël ten zuiden van de blauwe linie op. In 2006 werden verschillende IDF-soldaten door Hezbollah gekidnapt en vermoord. Israël reageerde hierop met intensieve militaire maatregelen. Zoals luchtaanvallen op infrastructuur, een lucht- en zeeblokkade, en een invasie in Zuid-Libanon. De oorlog tussen Israël en Hezbollah was een feit. Deze oorlog duurde in totaal 33 dagen en werd beëindigd met een mandaat van de Verenigde Naties. UNIFIL moest zorgen dat de blauwe lijn weer een neutrale zone zou worden. Vrij van Israël, Hezbollah, wapens en soldaten. Alleen het leger van Libanon en de soldaten van UNIFIL mochten in dat gebied actief zijn.
Libanon begon met herstelwerkzaamheden; de aanvallen van Israël hadden veel schade aangericht en door het gebruik van witte fosforbommen waren hele gebieden en landbouwgrond onbruikbaar of zelfs gevaarlijk geworden. Dit had – en heeft – een grote invloed op Libanon en de burgers. Ook als mensen wel terug mochten keren naar hun huizen en hun land waren de consequenties van de oorlog nog voelbaar. De spanningen tussen Hezbollah en Israël bleven – mede door de goede banden met Iran, Hamas en de Houthis – hoog.
8 oktober 2023: nieuwe aanvallen
Het conflict tussen Israël en de Hezbollah bleef doorgaan. met af en toe gewelddadige incidenten. Tot er op 8 oktober 2023 een nieuwe oorlog uitbrak. Een dag na de 7 oktober-aanvallen van Hamas op Israël. En de dag dat Israël de genocide in Gaza grootschalig en in het openbaar uitvoerde. Hezbollah voerde raketaanvallen uit op Israël en koos daarmee de kant van de Palestijnen.
De Israël-Hezbollah oorlog wordt gekenmerkt door twee grote gebeurtenissen. Ten eerste het feit dat Israël de leider van de Hezbollah vermoordde. Dit gebeurde in de periode van september tot november 2024, toen Israël aanvallen uitvoerde op Zuid-Libanon en explosieven verstopte in walkietalkies en beepers van Hezbollah. Meer dan 3.600 Libanezen werden vermoord en nog meer raakten gewond. In november werd een vredesakkoord getekend.
De tweede grote gebeurtenis was de moord op de leider van de Islamitische Republiek Iran in februari 2026; Ali Khamenei. Dit was ook de start van de oorlog tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran. De oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël, Iran en Hezbollah is sinds maart 2026 nog steeds gaande.
Het voorstel voor vrede
In de besprekingen over vrede tussen Israël en Libanon speelt Hezbollah een grote rol. Israël wil dat zij niet meer gewapend aanwezig zijn in Zuid-Libanon. Hezbollah wil dat Israëlische soldaten zich terugtrekken uit het gebied. De regering en het leger van Libanon moet de macht weer in handen krijgen in het Zuiden. De ontwapening van Hezbollah is inmiddels in gang gezet. Maar Israël blijft dagelijks luchtaanvallen uitvoeren op Libanon.
Inmiddels is de Verenigde Staten zich gaan bemoeien met de vredesonderhandelingen. En ligt er een 14-punten plan op tafel, opgesteld voor de oorlog in Iran. Een plan dat ook een einde moet maken aan het vechten in Libanon. In het plan staat dat de VS, Iran en hun bondgenoten “verklaren dat de militaire operaties op alle fronten, met inbegrip van Libanon, onmiddellijk en definitief worden beëindigd, en verbinden zich ertoe voortaan geen oorlog of militaire operatie tegen elkaar te beginnen, zich te onthouden van het dreigen met of het gebruik van geweld tegen elkaar, en de territoriale integriteit en soevereiniteit van Libanon te waarborgen.”
Maar Israël heeft al aangegeven hier niet in mee te gaan. Netanyahu wil het zuiden van Libanon niet opgeven zolang “het nodig is voor de veiligheid van Israël”. De Minister van Veiligheid van Israël, Ben Gvir, zei: “Met alle respect voor de Amerikanen moet Israël aan de hele wereld duidelijk maken dat het bloed van onze zonen en de veiligheid van onze burgers niet als offer mogen dienen.”
Ook Hezbollah is niet blij met de onderhandelingen. De secretaris-generaal van Hezbollah zei: “We worden geconfronteerd met een Israëlisch-Amerikaanse agressie tegen ons, Iran, Gaza, Jemen en de hele regio.”
De huidige situatie in Libanon
Ondertussen zijn honderdduizenden Libanezen ontheemd geraakt en zijn meer dan 4.000 mensen vermoord in luchtaanvallen. Het zuiden van Libanon is leeggelopen en huizen en infrastructuur zijn verwoest. Gezondheidscentra en ziekenhuizen hebben moeten sluiten terwijl meer en meer mensen gewond raken of vermoord worden. Dit legt een enorme druk op de gezondheidscentra die nog wel open zijn. Medewerkers van het Rode Kruis en andere hulporganisaties worden beschoten tijdens reddingsmissies.
De gevolgen van de oorlog zijn duidelijk voelbaar onder de bevolking. En zullen de toekomst van het land nog voor lange tijd tekenen.
Bronnen: Office of the Historian, The Conversation, Historiek, British Red Cross, CNN, Britannica, MERIP, NOS, MO, PBS, Al Jazeera
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
**MIS HET NIET**MIS HET NIET**
**MIS HET NIET**MIS HET NIET**
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds