Hamas in Gaza: terrorisme of een verzetsbeweging?
Als het gaat om support voor Palestina hoor je vaak: "Hamas zijn terroristen". Toch wordt Hamas in Gaza niet altijd bestempeld als terroristische organisatie. Hoe zit dat precies?
Trigger warning: genocide, etnische zuivering
Al sinds 7 oktober 2023 blijft de discussie rond Palestina en Israël steeds uitkomen op hetzelfde: “maar Hamas”. Veel mensen vinden het moeilijk sympathie te vinden voor het Palestijnse volk omdat zij Palestina niet los kunnen zien van Hamas. En Hamas niet los kunnen zien van het begrip ’terrorisme’.
Maar is Hamas inderdaad een terroristische organisatie? Of gaat het toch om een verzetsbeweging? Verschillende organisaties hebben Hamas inderdaad de titel ’terroristische organisatie’ gegeven maar er zijn ook verschillende organisaties, zoals de Verenigde Naties, die dit niet doen. Ook zijn er verschillende activisten die Hamas niet veroordelen.
En dat komt omdat de organisatie Hamas in Gaza door veel mensen gezien wordt als verzetsbeweging die onlosmakelijk samenhangt met de onderdrukking van de Palestijnen.
Want Hamas – en het sentiment dat de groep voedt – is onlosmakelijk verbonden met de gebeurtenissen in het land.
Hamas in Gaza: Geschiedenis van Palestina
Voor 1948 was het gebied dat Palestina heet in handen van de Britten. In het gebied woonden zowel Joodse als Arabische mensen maar de Britten beloofden om in het gebied een vaste woonplaats voor het Joodse volk in te ruimen: het beloofde land.
Door deze belofte kwamen er na de Tweede Wereldoorlog steeds meer Joodse mensen naar het gebied om te vluchten voor vervolging van de nazi’s. Ondertussen liepen de spanningen tussen de Joodse en Arabische bevolking in het gebied op. Daarom stelde de Verenigde Naties in 1947 voor om Palestina op te splitsen in een Joods en Arabisch deel.
Dat zorgde voor veel onvrede en spanning. Teveel spanning voor de Britten; zij trokken hun handen ervan af en de Joodse leiders verklaarden zelfstandig de staat Israël. De Arabische naties hadden geen inspraak gehad en zij waren het hier absoluut niet mee eens. Daarom vielen de Arabische troepen uit Egypte, Irak, Libanon, Syrië en Transjordanië, Israël binnen. Dit was het begin van de Arabisch-Israëlische Oorlog.
Voor de Joodse bevolking was dit een onafhankelijkheidsoorlog; de strijd om hun eigen staat Israël. Voor de Palestijnen was deze oorlog het begin van een van de donkerste periodes uit de geschiedenis van hun volk: de Nakba.
De nakba: het begin van de genocide
De Arabische naties konden de Arabisch-Israëlische oorlog niet naar hun hand zetten. Het Israëlische leger was goed getraind en veroverde meer gebied dan ze toegewezen was.
Meer dan 750.000 Palestijnen moesten vluchten voor het geweld van de oorlog en werden uit hun woonplaats verdreven. Zo’n 400 tot 600 Palestijnse dorpen werden vernietigd door de Israëlische troepen. Deze dorpen verdwenen van de kaarten of werden hernoemd met een Hebreeuwse naam.
Het plan van de Israëlische leiders was om zoveel mogelijk Palestijnen uit de nieuwe staat Israël te verdrijven.
Het ging om een systemische aanval met, zoals beschreven door Somdeep Sen: “grootschalige intimidatie; het belegeren en bombarderen van dorpen en bevolkingscentra; het in brand steken van huizen, eigendommen en goederen; verdrijving; sloop; en ten slotte het plaatsen van mijnen tussen het puin om te voorkomen dat de verdreven inwoners zouden terugkeren.”
De Nakba wordt dan ook een etnische zuivering genoemd.
Nog meer kolonisatie en onderdrukking
Israël won deze oorlog met de steun van de Sovjet-Unie en het westen en sprak met Jordanië en Egypte af dat zij de westelijke Jordaanoever en de Gazastrook in mochten nemen. De rest van het gebied was voor Israël; een veel groter gebied dan afgesproken was met de VN.
De Palestijnen blijven met lege handen achter. Veel Palestijnen moesten vluchten naar buurlanden. Anderen woonden in het nieuwe gebied Israël en kregen de Israëlische nationaliteit.
Het volk van Palestina bestond alleen nog in de mensen zelf – de diaspora – en die mensen waren vluchteling in of buiten eigen land. De Nakba creëerde een collectief trauma en een strijdlust voor bevrijding.
Edward Said schreef in 1944: “Gaza is de essentiële kern van het Palestijnse probleem, een overbevolkte hel op aarde die grotendeels bestaat uit berooide vluchtelingen, misbruikt, onderdrukt en moeilijk, altijd een centrum van verzet en strijd.”
Er was een sterke vastberadenheid om terug te keren naar het thuisland – iets wat Israël met verschillende wetten en acties constant tegenhield. Op 15 mei herdenken de Palestijnen nog steeds elk jaar Nakba-dag; ze dragen spandoeken met de namen van de dorpen waar hun voorouders uit verdreven zijn, en de sleutels van de huizen die niet meer bestaan.
Hamas in gaza: het ontstaan van de groep
Na de Nakba blijven er oorlogen uitbreken in het gebied: in 1956 brak de Tweede Arabisch-Israëlische Oorlog uit en in 1967 de Derde Arabische Oorlog; ook wel de Zesdaagse Oorlog genoemd. Israël veroverde tijdens deze oorlog onder andere de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook.
Dit leidde opnieuw tot een exodus van het Palestijnse volk. Israël bezette het gebied en beperkte de rechten van de Palestijnen om zo te zorgen dat ze het gebied zouden verlaten. De miljoenen Palestijnen die vluchtten werden voornamelijk naar de Gazastrook gedreven waar ze leefden onder een strikt militair bewind met weinig rechten.
In 1964 werd, als reactie op de Israëlische onderdrukking, de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie opgericht (PLO). Deze beweging streed voor het thuisland en tegen Israël.
Een deel van deze beweging was gevestigd in Libanon. Daarom viel Israël dit buurland binnen. Ze bezetten Palestijnse vluchtelingenkampen en lieten deze kampen beschieten door tanks. Libanese milities moesten de kampen voor Israël binnenvallen. Deze aanval duurde veertig uur. Er vielen tussen de 1300 en 3500 doden en de Verenigde Naties verklaarde het een genocide.
Ondanks deze brute moorden, bleven de Palestijnen in Israël zich verzetten tegen de bezetting en onderdrukking. Toen een legertruck in 1987 op een groep vluchtelingen inreed, brak er een opstand uit: de eerste Intifada. Palestijnen verzetten zich door middel van een boycot en staking.
Tijdens deze opstand werd Hamas opgericht – een ‘concurrent’ van de PLO en een groep die eerder vooral scholen en ziekenhuizen bouwde tijdens de bezetting.
Het doel van de groep: de vernietiging van de staat Israël en een onafhankelijk Palestina.
Meer onderdrukking door Israël
Hamas begon – naast het helpen van de Palestijnse bevolking – met het plegen van aanslagen. Dit, en de Intifada, leidde uiteindelijk tot de vredesonderhandelingen tussen de PLO en Israël.
In de Oslo-akkoorden werd vastgesteld dat, na jaren van bezetting en onderdrukking, Israël zich deels uit Palestijns gebied terug moest trekken. En dat Palestijnen een eigen bestuur mochten hebben: de Palestinian Authority. Deze overheid was opgericht door Fatah; de politieke partij die ook de PLO oprichtte.
Het doel van die regeringsgroep was om de Palestijnse diaspora te vertegenwoordigen en uiteindelijk te zorgen voor Palestijnse onafhankelijkheid, maar in de praktijk werd de Palestinian Authority door Israël gecontroleerd.
Al Jazeera schreef: “Qua uiterlijk heeft de PA alle kenmerken van een staat, met ministeries en een ambtenarenapparaat, maar Israël heeft de echte macht in handen, door de geldkraan dicht te draaien en de toegang tot de steeds kleiner wordende gebieden te controleren.”
De apartheidstaat Israël
Daarnaast hield Israël zich ook niet aan de afspraak over de bezetting. Het aantal Joodse kolonisten verdubbelde en de omstandigheden van Palestijnen verslechterden. In 2002 bouwde Israël de 700 kilometer lange Israëlische muur op de Westelijke Jordaanoever om Israël te “beschermen”.
Deze muur kwam bekend te staan als een apartheidsmuur. Israël onderdrukte de Palestijnen, discrimineerde ze en behandelde ze als een minderwaardige groep. Dit kwam ook naar voren in de wetten en het beleid. Zo werden de Palestijnen beperkt in hun bewegingsvrijheid, was er sprake van politieke onderdrukking en illegale kolonisatie, en werden Palestijnen zonder proces opgesloten.
In 2007 werd Hamas in Palestijnse verkiezingen verkozen tot leider van de Gazastrook terwijl PLO de leiding had op de Westelijke Jordaanoever. De verkiezingen leidden tot een heftigere bezetting in de Gazastrook: Israël beperkte de vrijheid van Palestijnen verder en de Gazastrook werd compleet geïsoleerd van de rest van Palestina.
De Palestijnen leefden in armoede, met honger en te weinig zorg en medicatie. Internationale hulp mocht de Gazastrook niet binnen.
Hamas in gaza: groot gemaakt door israël
De opkomst van Hamas werd door Israël gebruikt voor de onderdrukking van het Palestijnse volk. Het ontstaan en de groei van de groep werden ondersteund door Israël omdat het de Israëlische regering zou kunnen helpen.
Zo geloofden ze dat de opkomst van Hamas de steun voor de PLO zou verminderen en de autoriteit van de Palestinian Authority zou ondermijnen, om zo verdeeldheid te creëeren. Ahmed Najar, Palestijns politiek analist voor Al Jazeera, schrijft: “Het idee was simpel: verdeel de Palestijnse politiek, verzwak de nationale beweging en versnipper elke poging tot staatsvorming.”
Israël zorgde er met hun steun voor dat de kleine groep uit kon groeien tot een grote organisatie. Ze handelden met Hamas en stopten behoorlijk veel cash in de organisatie. Miljoenen werden vanuit Qatar via Egypte naar Gaza gebracht. De onderhandelingen tussen Israël en Hamas zorgden er ook voor dat het aantal werkvergunningen voor mensen in Gaza toenam, waardoor deze mensen een hoger loon konden krijgen onder de bezetting van Israël.
Netanyahu en de Israëlische overheid zagen de groep als een troef die ze in konden zetten om de Palestinian Authority en de PLO onderuit te halen. Dit werd ook openlijk toegegeven door de Israëlische regering. Volgens The Intercept had Hamas zoals we dat kennen nooit kunnen bestaan zonder de hulp van Israël.
Avner Cohen, voormalig Israëlisch ambtenaar, vertelde in een interview met de Wall Street Journal: “Hamas is, tot mijn grote spijt, een creatie van Israël. Ik … stel voor dat we onze inspanningen richten op het vinden van manieren om dit monster te verslaan voordat deze realiteit ons in het gezicht springt.”
Israël en het geweld van hamas in gaza
Maar nu Hamas is uitgegroeid tot het ‘monster’ dat Avner Cohen beschreef, weet Israël de groep alsnog in hun voordeel te gebruiken. Keer op keer gebruikt Israël Hamas om de eigen wandaden goed te praten.
Zo heeft Israël oorlogsmisdaden gepleegd in onder andere Qatar en Iran met het excuus dat ze Hamas-leden en -leiders wilden doden.
En ook na 7 oktober 2023 weet Israël het narratief te draaien. Zo bleek dat Israël uren voor de aanslag al wist dat Hamas mogelijk een invasie uit zou voeren. En wisten Netanyahu en zijn overheid al sinds mid 2023 dat er een mogelijke aanval gepland werd. Hier werd nooit iets aan gedaan.
De ouders van een lid van de IOF vertelden de NOS: “Roni en andere spotters hadden al tegen hun ouders gezegd dat er een aanval zou komen. Dat ze signalen zagen. En die hebben ze ook gedeeld met de legerleiding. Met de commandanten, de officieren, maar niemand uit het leger luisterde naar ze.”
De ouders van de 19-jarige soldate vertelden dat de vrouw om versterking vroeg toen ze gewapende mannen naar het hek tussen Israël en Gaza zag rennen. Die hulp komt pas uren later.
Op 7 oktober zelf kreeg Netanyahu namelijk een telefoontje over de aanval. Maar hij gaf niet direct instructies aan de IOF om de aanval te stoppen. Die instructies kwamen 10 minuten later in de vorm van de Hannibal-richtlijn; waardoor de IOF niet alleen Hamas-leden vermoordde maar ook de eigen bevolking.
Hamas in gaza: zondebok van israël
Ondertussen zijn er aan de kant van Israël honderden doden gevallen en in Palestina tienduizenden – waaronder leden van Hamas. Maar de meeste slachtoffers vallen standaard aan de Palestijnse kant. Dat komt omdat er een groot machtsverschil bestaat tussen Israël en Palestina.
In tegenstelling tot wat Israël wil doen geloven – dat het constant in levensgevaar is door Hamas – kan de staat zichzelf veel beter verdedigen dan de Palestijnen. Zo hebben ze een sterk leger (de IOF) en een sterk verdedigingssysteem: de Iron Dome. Dit is een systeem dat alle raketten die op Israël afgevuurd worden, onderschept.
Daarnaast krijgt Israël veel geld en steun uit andere landen zoals de Verenigde Staten. Dit geld wordt weer gebruikt voor de eigen verdediging en de aanval op “Hamas” (Palestijnse burgers).
Israël blijft het narratief rond Hamas controleren en de groep gebruiken als zondebok om sympathie voor de strijd van Palestijnen weg te nemen.
Tijdens het hoogtepunt van de genocide in Gaza stelt Israël dat het Hamas is die de humanitaire hulp steelt van het Palestijnse volk. De waarheid is dat Netanyahu’s overheid zelf groepen criminelen in Palestina bewapend die de bevolking terroriseren – een bekende tactiek binnen het kolonialisme: creëer verdeeldheid en chaos om vervolgens te stellen dat het volk wel een heerser nodig heeft omdat ze niet voor zichzelf kunnen zorgen.
Ahmed Najar schrijft voor Al Jazeera: “Het is de PR-machine van Israël. [Israël] is een regime dat oorlogsmisdaden niet alleen tolereert, maar ze ook bedenkt, financiert en vervolgens gebruikt als propaganda.”
Wat het westen vindt van hamas in gaza
De berichtgeving over Hamas hier in het westen praat niet over verdediging of onderdrukking. Hamas is volgens onze media een bloeddorstige organisatie die ‘zomaar’ aanvalt. Zo zou de organisatie er op uit zijn om alle Joden te vernietigen en probeert Hamas om Israël te provoceren.
Magnus Ranstorp vertelt EénVandaag: “Ze willen het Israëlische leger Gaza in lokken, om ze daarna te bekritiseren op het schenden van het internationaal recht, zodat ze sympathie krijgen van de Arabische landen en de rest van de moslimwereld.”
Het doel zou volgens deze politicoloog zijn om de steun voor Israël over de hele wereld te verminderen en een oorlog uit te lokken tussen Israël en de rest van de wereld.
Volgens Hamas zelf was de aanval op 7 oktober een reactie op decennia van Israëlische onderdrukking, het feit dat Israël in het jaar voor de aanval meer dan 500 Palestijnen had vermoord, de illegale bezettingen op de Westelijke Jordaanoever, en de blokkade in de Gazastrook die al jaren duurt. De aanval van 7 oktober was volgens hen nodig om de aandacht terug te krijgen op Palestina.
Khalil al-Hayya, een van de leiders van Hamas, vertelde de BBC: “Het was noodzakelijk om de wereld te alarmeren en hen te laten weten dat er hier een volk is dat een doel heeft en eisen stelt waaraan moet worden voldaan.” Hamas noemt Israël een koloniaal project dat met geweld opgedrongen is. De vestiging van Israël is volgens Hamas dan ook onwettig.
Ze hebben wel inmiddels gezegd eventueel akkoord te gaan met een Palestijnse staat die bestaat uit de Westelijke Jordaanoever, het oosten van Jeruzalem en Gaza; een tweestaten oplossing, dus. Israël zelf vindt dat de Palestijnen geen recht hebben op een eigen staat en noemt het een ‘veiligheidsrisico’.
Hamas in gaza: terrorisme of niet?
In het westen zijn we dus vaak geneigd om Hamas als ’terrorisme’ te bestempelen. Maar dat wordt niet door alle officiële organisaties en instanties gedaan.
Amnesty International kwam in opspraak omdat de Franse tak van de organisatie Hamas geen terroristische organisatie noemde.
Voorzitter Jean-Claude Samouiller zei dat hij Hamas niet als “terrorist” zou omschrijven, maar liever een “gewapende groep, in het bijzonder een Palestijnse” omdat “de term ’terrorist’ niet erkend wordt door het internationaal recht”. “Het is een gewapende Palestijnse groep die zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden” voegde hij daaraan toe.
Julia Grignon legt uit aan Le Figaro: “Het internationaal recht is het nooit eens geworden over een eenduidige definitie van ’terrorisme’, dus het is meer een etiket dan een juridische kwalificatie”.
De Verenigde Naties noemt Hamas geen terroristische organisatie maar de Europese Unie doet dit wel. De Organisatie van Amerikaanse Staten ook en in Groot-Britannië, Australië en Egypte worden alleen de gewapende takken van de groep een terroristische organisatie genoemd.
De reden dat Hamas niet altijd een terroristische organisatie wordt genoemd? Ze zijn verkozen door het Palestijnse volk die recht hebben op zelfbeschikking en dus hun eigen regering mogen kiezen. En: “de terrorist van de een is de vrijheidsstrijder van de ander”.
Israël wil dat hamas in gaza 'terrorisme' heet
Netanyahu heeft veel te winnen met het argument dat Hamas een terroristische organisatie zou zijn. De claim dat Hamas en ISIS bijvoorbeeld “praktisch dezelfde organisatie” zijn, juicht hij dan ook toe.
Nidal Adaileh schrijft voor Middle East Monitor: “Netanyahu en het Israëlische politieke establishment zijn zich er terdege van bewust dat Hamas en ISIS/Daesh niets met elkaar te maken hebben. Arabische regimes die islamitische bewegingen als “terroristen” bestempelen, weten dit ook.”
De connectie tussen Hamas en terrorisme wordt vaak gemaakt omdat Hamas vroeger veel sprak over religieuze motivaties. Tegenwoordig zijn die uit hun charter gehaald maar de verouderde versie is nog wel wat iedereen graag aanhaalt om te bewijzen dat Hamas een organisatie is die gedreven wordt door religieuze ideeën.
Nidal: “Hamas heeft nooit ergens anders dan in het historische Palestina, dat bezet wordt door de zionistische staat, verzetsactiviteiten uitgevoerd. ISIS/Daesh is, zoals we weten, op meerdere locaties actief en valt iedereen aan.”
Maar het westen is snel geneigd om Hamas op de lijst van terroristische organisaties te zetten. Zo werd de groep ook op de lijst gezet na 9/11; een aanslag waar zij helemaal niets mee te maken hadden.
Hamas in gaza: gewapend verzet is noodzakelijk
Toch staan veel Palestijnen niet achter de organisatie. Met gevaar voor eigen leven. Sinds de verkiezingen in 2007 werd het openlijk protesteren tegen Hamas de kop in gedrukt en werden tegenstanders opgesloten of gemarteld.
Maar na 7 oktober 2023 bleven Palestijnen zich uitspreken tegen de organisatie. Vooral omdat ze willen dat de genocide stopt. Mohammed Abu Saker, een Palestijnse vader van drie kinderen, vertelde AP News: “We kunnen Israël niet tegenhouden om ons te doden, maar we kunnen Hamas onder druk zetten om concessies te doen.”
De meerderheid van de Palestijnse burgers steunt Hamas niet en zijn het niet eens met de gewelddadige acties van de groep. Zoals de aanslag op 7 oktober 2023. Wel staan bijna alle Palestijnen negatief tegenover Israël en steunen ze een vorm van verzet tegen de onderdrukkers. Palestijnen vertellen AP: “Het [protest] is vooral tegen Israël en pas daarna tegen Hamas.”
De bevolking is het veelal eens dat vredig verzet tot nu toe nooit gewerkt heeft en dat gewapend verzet de enige manier is om tegen Israël op te staan. Het openlijk bekritiseren van gewapend verzet is wordt Palestina bijna niet gedaan. Dat komt ook omdat het de geloofwaardigheid van de Palestijnse strijd aan kan tasten.
Tahani Mustafa, een analist bij de International Crisis Group vertelt AP: “Er is een rode lijn in het Palestijnse nationale discours. Je mag gewapend verzet gewoonweg niet bekritiseren. Als je dat wel doet, geef je Israël en de internationale gemeenschap precies het excuus waar ze naar op zoek zijn.”
Hamas in gaza: een noodzakelijk kwaad
Hamas is voor veel Palestijnen een noodzakelijk kwaad. Omar Dweik, onderzoeker aan de Universiteit Tilburg vertelde NOS: “Hamas is het resultaat van de Israëlische bezetting, en hun gewapende verzet wordt alleen maar populairder”
Hamas kan dan ook niet los worden gezien van de geschiedenis van Palestina en de onderdrukking van Israël.
Tijani Boulaouali schreef voor JOOP: “Het gaat om een zuivere verzetsbeweging die is ontstaan als reactie op de Israëlische bezetting van Palestijns grondgebied. In die zin verschilt Hamas niet van de Europese verzetsbewegingen tegen het nazisme en fascisme in de jaren veertig van de 20ste eeuw, of van de verzetsbewegingen in Noord-Afrika, andere islamitische landen, Vietnam, India, China, Zuid-Afrika, Latijns-Amerika en elders, die zich verzetten tegen het klassieke Europese en westerse kolonialisme.”
Abdalhadi Alijla, onderzoeker aan de Folke Bernadotte Academy in Zweden, vertelt de NOS waarom Palestijnen zich toch aan blijven sluiten bij Hamas – ondanks de weerstand: “Voor veruit de meeste Palestijnen is niet Hamas, maar de Israëlische bezetting die meer dan vijftig jaar voortduurt het grootste probleem.”
Hij voegt hieraan toe: “Palestijnen willen geen oorlog, ook de jongeren niet. Het is een gekke paradox, want waarom sluit iemand zich dan aan bij Hamas of Islamitische Jihad? Omdat hun familie gedood wordt en ze zien dat hun land steeds verder wordt ingenomen.”
Hamas in gaza: Terrorisme of verzetsbeweging?
Wanneer een bezetter mensen verjaagd uit hun huizen, hun dorpen en steden compleet vernietigd, en deze mensen vervolgens veranderd in vluchtelingen in eigen land – zonder zelfbeschikkingsrecht en waar ze behandeld worden als tweederangsburgers – is het niet heel verrassend dat er gewapend verzet ontstaat.
Dat betekent niet dat Hamas de beste oplossing is voor Palestina. Maar wel dat het voor westerlingen makkelijk oordelen is wanneer je altijd de onderdrukker bent geweest en nooit de onderdrukte.
De acties van Hamas worden door een groot deel van de Palestijnen niet ondersteund. Maar een andere optie hebben ze niet. De wereld steunt Israël onvoorwaardelijk in de onderdrukking en bezetting van het Palestijnse land en het Palestijnse volk terwijl deze mensen elk jaar terugverlangen naar de huizen die hun voorouders decennia geleden moesten verlaten omdat Israël zich niet aan de afspraken hield.
Nidal Adaileh schrijft voor MEMO: “Israël is een bezettingsstaat die is gebouwd op etnische zuivering, apartheid en nu ook genocide. De bevolking van bezet Palestina heeft volgens het internationaal recht het volste recht om zich te verzetten tegen deze brute militaire bezetting van hun land. Hun verzet is geen terrorisme.”
Image by: Vecteezy
Source: Security Context, NPO Kennis, Oxfam Novib, The Rights Forum, Omroep Zwart, Rechtencircuit, CIDI, BBC, Atlantic Council, UNICEF, De Correspondent, Universiteit Utrecht
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
Mis het niet – join FRieque
The party starts soon...
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds