Hermina & Otto Huiswoud: eerste golf anti-racistische activisten in nederland
Hermina & Otto Huiswoud waren revolutionaire, radicale Zwarte activisten die een grote rol speelden in burgerrechtenbewegingen in Amerika, Nederland en over de hele wereld.
Foto van: The Black Archives
Achtergrond: Freepik
Tijdens deze Black History Month besteden we aandacht aan belangrijke Zwarte invloeden die de geschiedenis van Nederland beïnvloed hebben en daarmee de positie van de Zwarte Nederlanders versterkt hebben.
Helaas zitten daar veel mensen bij die in de geschiedenislessen amper besproken worden of die, na langdurige inzet van activisten, nu pas erkenning krijgen. Belangrijke namen die pas na graven in de archieven bekend worden. Dat gebeurde ook bij Hermina en Otto Huiswoud.
Dit echtpaar speelde een belangrijke rol in het Zwarte activisme in Amerika maar heeft ook, toen ze uiteindelijk naar Nederland verhuisden, de basis gelegd voor Zwart activisme hier in Nederland zoals onder andere de excuses voor het slavernijverleden en de strijd tegen Zwarte Piet.
Hermina & Otto Huiswoud maken onderdeel uit van de vergeten eerste generatie anti-racisme activisten – en ze zijn het bewijs dat anti-racisme activisme niet iets ‘van de laatste tijd’ is, maar een onderdeel van de Nederlandse geschiedenis dat niet genoeg gedeeld wordt.
Hermina & Otto Huiswoud: Otto's verhaal
Otto Huiswoud werd in 1893 geboren in Paramaribo, in Suriname – toen nog een Nederlandse kolonie. Het slavernijverleden had een diepe impact op het land en Suriname leidde nog onder de gevolgen van de koloniale onderdrukking die, ondanks de afschaffing van de slavernij, door bleef gaan.
Otto Huiswoud had een enorme interesse in lezen en het geschreven woord. Hij besloot vanuit een nieuwsgierigheid naar de wereld op 16-jarige leeftijd naar Amsterdam te vertrekken als matroos op een schip. Hier kwam hij alleen nooit aan. Het schip voer in plaats daarvan naar New York. Otto Huiswoud besloot daar af te stappen en werk te zoeken in New York.
Op dat moment zat de Verenigde Staten middenin een verschuiving waarbij Afro-Amerikanen uit het Zuiden vluchtten – weg van lynchings en segregatie.
Maar dat betekende niet dat het Noorden een paradijs was van acceptatie en tolerantie. In heel de Verenigde Staten was sprake van racisme en onderdrukking en in Harlem, New York, begon weerstand te ontstaan. Vanuit die weerstand ontstond de Harlem Renaissance; een beweging waarin de Zwarte cultuur gevierd werd en men zich juist verzette tegen de onderdrukking en witte suprematie. Onderdeel hiervan waren mensen als Louis Armstrong en Marcus Garvey.
Maar veel van deze Zwarte Amerikanen voelden zich ook verbonden met het communisme, een stroming die onder andere stond voor de vrijheid van volken die onderdrukt werden door het kolonialisme.
Otto Huiswoud luisterde met interesse naar de gesprekken die gevoerd werden en de politieke debatten. Hij kwam in contact met socialisten en Zwarte activisten en raakte geïnteresseerd in het communisme. Hij sloot zich in 1916 aan bij de Amerikaanse socialistische partij.
Otto's strijd voor Zwart amerika
Geïnspireerd door de Sovjet-Unie richtte Otto Huiswoud in 1919 – als enige Zwarte man – samen met andere activisten de communistische partij in de VS op. Otto Huiswoud stelde op de Komintern in Moskou dat de strijd van de Zwarte mens in de VS vergelijkbaar is met de koloniale onderdrukking waar de Sovjets tegen streden.
Hij zei in zijn speech: “Hoewel het probleem van zwarte mensen fundamenteel een economisch probleem is, vinden we dat dit specifieke probleem wordt verergerd en versterkt door de spanning die bestaat tussen de zwarte en witte rassen. Ik hoop dat de kameraden uit de verschillende secties van de Komintern kennis zullen nemen van het probleem van zwarte mensen zoals het vandaag de dag bestaat.”
Deze speech zorgde ervoor dat de strijd voor vrijheid van Zwarte mensen onderdeel werd van de wereldrevolutie. Er werd een commissie opgericht die zich zou buigen over The N*gro Question. Dit zorgde ervoor dat het communisme ook in Amerika verder verspreid werd.
Mede dankzij Otto Huiswoud. Hij was onderdeel van een groep mensen die de American N*gro Labor Congress (ANLC) oprichtte; een organisatie die juist wilde zorgen dat het communisme onder Afro-Amerikanen verspreid werd. En zij namen, als een van de weinige organisaties in de VS, een duidelijk standpunt in tegen de onderdrukking van Zwarte mensen in de VS.
Hermina & Otto Huiswoud: hermina's verhaal
In 1905 werd, in New Amsterdam in Guyana, Hermina ‘Hermie’ Alicia Dumont geboren. Guyana was op dat moment een Britse kolonie maar was in de 18e eeuw een Nederlandse kolonie geweest.
Over het leven van Hermina Huiswoud is minder bekend. Wat we wel weten is dat zij op haar veertiende met haar moeder verhuisde naar de Verenigde Staten om de armoede van het land te ontvluchten. Daar ging ze aan het werk voor de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP); de burgerrechtenbeweging die tot op de dag van vandaag strijd voor de gelijkheid voor Zwarte mensen.
Bij deze organisatie ontmoette ze Otto Huiswoud met wie ze in 1926, op 21-jarige leeftijd, trouwde. Zowel Otto als Hermina speelden een grote rol in de groei van de Harlem Renaissance.
Ook Hermina Huiswoud was betrokken bij socialistische en communistische netwerken. Maar haar activisme is naast het anti-racisme, ook gericht op het bestrijden van misogynie. In haar werk legde ze de connectie tussen de klassenstrijd, ras én gender en wat het betekent om een Zwarte vrouw te zijn.
Hermina Huiswoud is dan ook een van de eerste intersectionele activisten in een wereld vol mannen.
het werk van Otto & Hermina huiswoud
Hermina werkte als vertaler voor de Komintern en schreef artikelen voor het communistische maandblad The N*gro Worker. In deze krant schreven activisten van over de hele wereld artikelen over fascisme, onderdrukking en segregatie. En er werd regelmatig geschreven over opstand.
Dat betekende dat het werken en maken van dit blad gevaarlijk was. Het moest dan ook via een netwerk, dat opgezet werd door Otto, gemaakt worden in Hamburg. Daarna werd het blad naar de rest van de wereld gesmokkeld.
Het echtpaar reisde voor de communistische partij naar andere landen om revolutionaire organisaties en groepen over de hele wereld te helpen. Ze werden dan ook constant in de gaten gehouden door de FBI.
Toen de nazi’s aan de macht kwamen werd het produceren van het blad nog gevaarlijker; de nazi’s waren fel tegen het communisme en communisten werden dan ook gearresteerd en afgevoerd. Hermina & Otto Huiswoud bleven het blad produceren onder schuilnamen. Maar in september 1934 werden zij alsnog gearresteerd.
Hermina schreef hierover: “Het volledige septembernummer van The N*gro Worker zat in mijn koffer, ik verstopte het onder mijn kleding en de agent wist niet waar hij naar moest zoeken”. Het echtpaar werd een week gevangengehouden en toen via trein naar Nederland gestuurd. Hier gingen zij door met het publiceren van de krant.
Het was in die tijd dat Hermina & Otto Huiswoud de Surinaamse schrijver Anton de Kom ontmoetten op het Wereldcongres tegen het imperialisme.
Toen Hermina & otto huiswoud gescheiden werden
Toen de omstandigheden in de Sovjet-Unie veranderden en Jozef Stalin als een dictator regeerde, verloor het communisme aanhangers – ook in de Zwarte gemeenschap. The N*gro Question stond niet meer op de agenda van de Komintern en communistische organisaties werden ontbonden.
Otto en Hermina verhuisden terug naar de Verenigde Staten, waar Otto last kreeg van zijn gezondheid. Hij had een versteende nier en een longontsteking. Hij moest een operatie ondergaan en vertrok in 1941, op advies van de dokter, naar Suriname om hier te herstellen in een warm klimaat.
Maar Otto Huiswoud was niet welkom in zijn thuisland. Na een dag stonden politieagenten bij hem voor de deur en werd hij gevangen genomen. De overheid van Suriname had gehoord dat hij een communist was. Hierdoor stond hij bekend als onruststoker. Anderhalf jaar lang werd Otto Huiswoud zonder proces opgesloten, samen met Hollandse nazi’s en Joodse vluchtelingen.
Maar ook in de gevangenis streed Otto Huiswoud voor de rechten van anderen. Zo lukte het hem om te zorgen dat de nazi’s in de gevangenis gescheiden werden van de vluchtelingen. In september 1942 werd hij opeens vrijgelaten. Waarschijnlijk mede door de protesten die in Suriname plaatsvonden tegen zijn opsluiting. Hierna moest Otto nog drie jaar onder huisarrest in Suriname blijven.
Pas na de oorlog zag hij Hermina Huiswoud weer terug en verhuisden zij samen naar Amsterdam.
De impact van Hermina & otto Huiswoud
Daar, in het gebouw in Amsterdam waar je nu The Black Archives kunt vinden, zat de Vereniging Ons Suriname; een vereniging die onder het voorzitterschap van Otto Huiswoud uitgroeide tot een plek voor Zwarte cultuur en verzet.
De twee bleven zich constant inzetten voor Surinamers en de Zwarte gemeenschap. Otto Huiswoud onderhield zijn internationale contacten en het echtpaar werkte met Nederlandse activisten om ook het verzet tegen Zwarte onderdrukking hier sterker te maken.
In 1954 startten zij De Koerier, een tijdschrift waarin artikelen verschenen over Suriname, andere kolonies, maar ook de Zwarte gemeenschap in Nederland en hoe zij onderdrukt werden. Hermina & Otto Huiswoud zijn daarmee de grondleggers voor de activisten die op dit moment nog steeds strijden voor de gelijkheid van Zwarte mensen in Nederland.
Mitchell Esajas vertelde Het Parool: “Wij worden wel de tweede generatie genoemd, als opvolgers van mensen als Gloria Wekker en Philomena Essed, die in de jaren zeventig actief werden. Maar er blijkt dus nog een generatie daarvoor te bestaan. Het is goed om dat beseffen.”
Het werk van Hermina & Otto Huiswoud is baanbrekend – als eerste Caribische Marxisten speelden zij een belangrijke rol in de vrijheidsbeweging in Amerika – maar ook later in Nederland. Ze waren onderdeel van een groep verzetsstrijders die een heel netwerk opbouwden van onderdrukten en maakten zo over de hele wereld een verschil.
Het echtpaar wordt dan ook als revolutionair gezien.
Het archief van Hermina & otto huiswoud
In 1961 overleed Otto Huiswoud en Hermina Huiswoud overleed in 1998. Zij werkte in de jaren na Otto’s dood aan het vastleggen van het leven van Otto en de strijd waar ze met zijn tweeën voor gestreden hadden.
En dat archief is indrukwekkend.
Zo werd er onder andere een gesigneerd boek met persoonlijke boodschap gevonden van Afro-Amerikaanse dichter en schrijver Langston Hughes; een belangrijke stem tijdens de Harlem Renaissance.
Door het werk van Hermina Huiswoud is het verhaal van dit stel bewaard gebleven en is een stukje van de Nederlandse geschiedenis, die door de witte Nederlander nooit verteld wordt, toch naar buiten gekomen.
Wil je meer leren over Hermina & Otto Huiswoud? Bezoek The Black Archives; hier is een expositie te vinden over het leven en het werk van dit radicale, revolutionaire echtpaar. Openingstijden: woensdag t/m zaterdag tussen 11:00 en 17:00. Doneren aan The Black Archives kan via de website HIER.
Source: De Correspondent, The Black Archives, Het Parool, Vereniging Ons Suriname
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds