Protestmuziek en cancel culture: wat we vroeger toejuichten is nu 'not done'
Wel Bob Dylan maar niet Bob Vylan; protestmuziek en cancel culture lijken tegenwoordig hand in hand te gaan. Maar waarom is wat we vroeger toejuichten nu opeens 'not done'?
Trigger warning: geweld, aanstootgevende songteksten, genocide
Gisteravond werd bekend dat Poppodium 013 in Tilburg de punkband Bob Vylan zou schrappen na een show in Paradiso in Amsterdam die door veel mensen bestempeld wordt als “gewelddadig”. Tijdens de show riep Bobby Vylan, een van de leden van de band, “Dood aan de IDF!”, iets waar de band eerder tijdens Glastonbury Festival in Engeland ook al mee in de problemen kwam.
Daarnaast spraken ze over de moord op Charlie Kirk en dat de extreem-rechtse podcaster een een “piece of shit” is en maakte een grapje dat op internet ook al verschillende keren de ronde deed; “pronouns was/were”, wat hint op de extreem transfobe uitspraken die Kirk vaak deed tijdens zijn podcast, het nieuws en de “debatten” die hij voerde met scholieren.
Bobby Vylan eindigde met “chat shit, get banged” en startte toen hun track CSGB met de chorus: “Oh shit, God damn, Chat shit, get banged.” En dat ging voor veel mensen te ver. Maar protestmuziek is eigenlijk zo oud als muziek zelf. Veel mensen die voor hun plezier naar muzikanten als Bob Dylan, Bob Marley, Rage Against the Machine en andere protestbands luisteren roepen nu het hardst dat die écht niet kan. Maar waar ligt dan precies de grens?
Protestmuziek en cancel culture: wat vroeger wél kon
Poppodium 013 cancelde het optreden van Bob Vylan dat gepland stond voor 16 september. In een statement schrijven ze: “Het bagatelliseren van politieke moord en het oproepen om mensen ‘op straat te gaan zoeken’ verwerpen wij ten stelligste. Hoewel we begrijpen dat de uitspraken zijn gedaan in de context van punk en activisme, en dat de berichtgeving hierover soms minder genuanceerd is dan wat er werkelijk heeft plaatsgevonden, vinden wij toch dat deze nieuwe uitingen te ver gaan.”
Maar gaat dat echt te ver? Is het zo controversieel dat een punkband oproept om tegen fascisme te vechten? En dat ze de moord op een fascistische extreem-rechtse haatzaaier niet betreuren?
Bob Dylan schreef in “Masters of War”: “And I hope that you die. And your death will come soon. I’ll follow your casket. By the pale afternoon. And I’ll watch as you’re lowered. Down to your deathbed. And I’ll stand over your grave. ’Til I’m sure that you’re dead.” En veel van onze vaders vinden dat nog steeds een geweldige track. Niet ‘belachelijk’ dat de dood gevierd wordt maar juist een waar protest.
Als Bob Marley zingt “I shot the sheriff (But I swear it was in self-defence)” over het politiegeweld in de Verenigde Staten, noemen we dat een hit.
Bands als Rage Against the Machine en Green Day zijn groot geworden met hun protestnummers zoals “Killing in the Name” en “American Idiot”. Rage Against the Machine zingt in hun debuut single “Some of those that work forces, are the same that burn crosses” een duidelijke referentie naar de connectie tussen de politie in de VS en de Ku Klux Klan.
“American Idiot” gaat over de paranoia en Islamophobia na 9/11; thema’s die nog steeds heel relevant zijn maar waar niemand over valt. Maar als de band tijdens concerten de tekst van “I’m not part of a redneck agenda” veranderd naar “I’m not part of a MAGA agenda“, “I’m not part of an Elon agenda” of tijdens de American Music Awards roept: “No Trump, no KKK, no fascist U.S.A.!”, dan lijkt het opeens veel meer mensen boos te maken.
En als Bob Vylan tijdens een concert doet waar hij al jaren liedjes over maakt, valt half Nederland hierover.
Halsema was gewaarschuwd voor Bob Vylan en toch liet ze hem optreden.
— K.A.F.K.A (Official) (@KAFKA_Dev) September 14, 2025
Hij VIERT de MOORD op Charlie Kirk & roept op tot een JACHT op ‘fascisten’ (conservatieve mensen).
Halsema noemt dit ‘artistieke uitingen’.
Doe een ❤️ & RT als je WALGT van Halsema! pic.twitter.com/LwIZvrkG6B
Protestmuziek, cancel culture en het overton raam
Maar wat is dat dan precies? Waarom konden de ‘boomers’ protestmuziek en protestartiesten van toen wel waarderen (en vormen veel van hen hun identiteit rond deze muziek) maar werkt dat met nieuwe protestartiesten niet hetzelfde? Een verklaring hiervoor kan te maken hebben met het bekende “Overton Window” een theorie vernoemd naar de politieke analist Joseph Overton die stelde dat de politieke haalbaarheid van een idee vooral samenhangt met hoe geaccepteerd dat idee in de maatschappij zou zijn.
Het is een ‘raam’ waarbinnen nieuwe wetten en ideeën moeten vallen om door het publiek geaccepteerd te worden. Zo is het op dit moment niet meer controversieel om te zeggen dat de Vietnam Oorlog geen goed idee was. Maar in de huidige maatschappij is het idee van institutioneel racisme nog steeds heel ‘radicaal’. Net als feminisme; stemrecht en onderwijs voor vrouwen vallen binnen het geaccepteerde, maar theorieën over het patriarchaat gaan net iets te ver.
Dit ‘raam’ verschuift steeds met de maatschappij: hoe meer mensen praten over een bepaald onderwerp, hoe meer het een geaccepteerd onderwerp wordt. Dit is ook het hele idee met het activisme en protesten voor Gaza: als meer mensen zich uitspreken – en vooral ook beroemde mensen zich uitspreken – dan wordt het voor politici steeds makkelijker om zich ook uit te spreken tegen een genocide zonder hun eigen positie (en stemmen) hiermee in gevaar te brengen.
Het Overton Raam is ook de reden dat veel mensen de Charlie Kirk’s van de wereld als ‘gevaarlijk’ bestempelen; geef onverdraagzame haatzaaiers een platform en ze zullen steeds meer jongeren veranderen in extreem-rechtse nationalisten.
Kan het zijn dat de protestmuzikanten van onze tijd ’te radicaal’ zijn vergeleken met de muziek van Bob Dylan, Pink Floyd en andere protestzangers en bands? Dat het Overton Raam gewoon nog niet ‘groot’ genoeg is om onderwerpen als extreem-rechts fascisme, de genocide tegen Palestijnen en neo-Nazi’s te kunnen bespreken?
Maar zijn die onderwerpen niet juist onze versie van de Vietnam Oorlog en de corrupte overheden? Is protestmuziek niet nog steeds wat het altijd was: verzet tegen de gevestigde orde en de “man”? En hadden muzikanten als Bob Dylan en Pink Floyd dan helemaal geen ‘haters’ in die tijd?
Protestmuziek en de huidige maatschappij
Een andere verklaring kan liggen in het feit dat alles wat een band of muzikant doet, nu op het internet beland. Waar zo’n klein concert eerder gewoon in die context bestond, kan een filmpje op TikTok nu heel veel veranderen. Zo worden controversiële uitspraken die normaal alleen door fans gezien zouden worden, opeens door miljoenen mensen gekeken die nog nooit van Bob Vylan en hun muziek hebben gehoord.
Tel daar de grote politieke spanningen bij op die op dit moment niet alleen in de wereld maar ook in Nederland spelen, en je krijgt al snel dat alles in het hokje van “links tegen rechts” wordt geplaatst. Al helemaal wanneer een extreem-rechtse podcaster in Amerika net dood is geschoten – waarschijnlijk – vanwege zijn politieke overtuigingen.
Dan valt een “Fuck fascisten, fuck de zionisten, ga ze zoeken en confronteer ze op straat. Zoek ze op en laat ze weten dat je ze verdomme niet steunt.” al snel in het verkeerde keelgat. Maar is dat echt zoveel erger dan Johnny Rotten van de Sex Pistols die in een interview over de dood van Elvis Presley zei: “Fucking opgeruimd staat netjes. Het kan me geen reet schelen, en niemand anders ook. Het is gewoon leuk om medeleven te veinzen, dat is alles wat ze doen.”
Of een Woddy Guthrie die “This Machine Kills Fascists” op zijn gitaar had geschreven. The Dropkick Murphy’s die een album uitbrachten met de naam “This Machine Still Kills Fascists”. We betwijfelen of iemand op dat moment aangifte heeft gedaan tegen Rotten of Guthrie om deze uitspraken; iets wat verschillende mensen wél tegen Bob Vylan hebben gedaan om hun “Dood aan de IDF”-uitspraken die overal op het internet terug te vinden zijn.
Zojuist heb ik aangifte gedaan tegen #BobVylan wegens aanzetten tot haat en geweld. (137.c Sr) Ook deed ik aangifte tegen de directie v #Paradiso voor medeplichtigheid. (48.2 Sr). Zie hieronder. Ik roep iedereen op hetzelfde te doen. https://t.co/JbXtfi54GX. Er is een grens! pic.twitter.com/hQOD6cyodI
— Ronny Naftaniel (@RonnyNaftaniel) September 14, 2025
Er lijkt een duidelijke dubbele standaard te bestaan waarbij sociale media ingezet lijkt te worden als een wapen in een politiek spelletje wat “links” en “rechts” tegen elkaar op wil zetten.
En filmpjes van protestmuzikanten die uitspraken doen die precies in het straatje van hun muziek passen, zijn makkelijk propaganda materiaal voor pro-Israël organisaties zoals Stand With Us NL, die het eerste filmpje in dit artikel op hun sociale media plaatste en opriep om aangifte te doen tegen Bob Vylan.
Protestmuziek in Nederland
De protestmuziek is niet dood en er wordt ook zeker nog naar geluisterd. Misschien niet door dezelfde mensen die destijds naar Pink Floyd’s “The Wall” luisterden, maar protestmuziek verdwijnt niet en heeft nog steeds een duidelijk politiek doel. Vooral voor jongeren en jong volwassenen.
Kendrick Lamar, Bob Vylan – maar ook in Nederland wordt muziek gemaakt die zich verzet tegen de status quo. Hang Youth, Sophie Straat, Typhoon; protestmuziek is in Nederland zeker niet nieuw en begon met “Weltrusten, meneer de President” van Boudewijn de Groot over de oorlog in Vietnam. Een nummer dat trouwens op het moment van uitkomen ook niet met open armen werd ontvangen.
Laurens Ham, een Neerlandicus, vertelt 3FM: “Het schrijven en maken van zo’n lied is vaak therapeutisch voor de maker zelf. Voor de ontvanger vergroot het het bewustzijn en het gevoel van solidariteit. Je hebt niet veel te winnen met een protestlied; je loopt er niet echt financieel mee binnen. Het is eerder een expressiemiddel.”
En die vrijheid van expressie is – tot op zekere hoogte – gewoon beschermd onder de wet. Een heel relevant Nederlands protestnummer van dit moment is “Als Het Donker Wordt” van Pip Lieke Lucas als onderdeel van de “Wij Eisen de Nacht op”-campagne tegen femicide en geweld tegen vrouwen.
En ook Nederlandse protestmuziek kan soms behoorlijk ‘hard’ zijn. Zo zingt Hang Youth in “Dood Van Een Arbeidsmigrant”: “En een gast in Qatar flikkert van het dak van een gloednieuw voetbalstadion. En de sjeik rijdt langs het lijk in een splinternieuwe pak. Helemaal niemand geeft een fuck om de dood van man uit Pakistan”.
In het nummer “Prada Stelen” zingen Abel en Sef: “Doe je bivak op, we gaan trappen. Of een k*nker racist neer meppen. Of een k*nker fascist neer clubben.” Kortom: geweld is helemaal niet nieuw in protestmuziek. Al is er wel een duidelijke verschil te zien tussen “Weltrusten, meneer de President” en “Haat” van Elmer.
Maar het feit dat veel mensen lijken te denken dat het bevechten van een Nazi-regime zónder geweld zou kunnen, is misschien nog wel zorgelijker.
Protestmuziek en cancel culture: tegen de gevestigde orde
De politieke boodschappen in protestmuziek zijn niet alleen steeds explicieter geworden (niet veel te gissen over “Steek de doek in de fik lat een CEO janken. Help zijn boel naar de k*nker fuck zijn shit breng zijn hoofd naar de guillotien”), maar de houding van politiek “links” en “rechts” is ook veranderd.
Want zoals we uit de corona-periode weten; de mensen die ze in Amerika “extreem rechts” zouden noemen zijn hier in Nederland behoorlijk tegen de gevestigde orde. Het zijn niet de VVD’ers die blij worden als Pink Floyd zingt “Mother should I trust the government?” en wanneer Klein Orkest zingt “Maar wat is nou die heilstaat als er muren omheen staan. Als je bang en voorzichtig met je mening moet omgaan. Ach wat is nou die heilstaat, zeg mij wat is ‘ie waard. Wanneer iemand die afwijkt voor gek wordt verklaard”.
Het zijn de mensen die we in 2020 ‘wappies’ noemden omdat ze tegen elke inmenging van de overheid waren. Die zichzelf geen “schaap” noemden. Extreem rechts is tegen de elite en kan zich daarom steeds meer vinden in de protestmuziek van toen. Al helemaal omdat de protestmuziek van toen niet precies benoemt over wie het dan gaat.
Het is net zo misplaatst als een Donald Trump die Bruce Springsteen’s “Born in the USA” tijdens zijn campagne in 2016 gebruikte, een nummer dat zich verzet tegen de oorlog in Vietnam. Springsteen zelf gaf ook heel duidelijk aan dat zijn muziek niet voor fascisten is; iets wat resulteerde in een ‘beef’ tussen de zanger en de president.
Veel extreem rechtse mensen vinden Rage Against the Machine geweldig. Het grapje op het internet is dan ook: deze mensen denken dat de “machine” waar ze tegen “ragen” de printer is en niet de politici die zij steunen. Hier hoort dan ook een gebrek aan mediageletterdheid bij: niet precies snappen waar kunst en muziek over gaan en de boodschap volledig missen.
Zo gebruikte Donald Trump ook Neil Young’s “Rocking in the Free World” met als tekst: “We got a thousand points of light for the homeless man / We got a kinder, gentler machine gun hand” – duidelijke kritiek op Amerika als land.
Maar dat is dan ook meteen waar het probleem ligt met de hedendaagse protestmuziek en protestcultuur: waar de liedjes van toen cryptisch zijn, zijn die van nu heel duidelijk: “Trillend pak ik nu een mes uit de la. Richt ‘m dan naar iedereen die ik haat (Ah). Iedereen die rechts stemt rent weg. Ieder met een rechts sentiment heeft pech. Steek in je hersenen”.
En als je dan ook nog niet goed bent in het interpreteren van songteksten, denk je dat dit een doodsbedreiging is tegen jou en je extreem rechtse ideeën.
Protestmuziek en cancel culture: afdaling naar fascisme?
Nederland meer politiek verdeeld dan ooit – met een sterke neiging naar extreem-rechts – en hier draagt het internet aan bij. Deze constante blootstelling aan politieke standpunten, one liners en nieuwsberichten zorgt ervoor dat onze Overton Window steeds kleiner wordt; ook aangestuurd dóór de politiek.
Want “maak Nederland weer van de Nederlander” en de focus op “doe maar normaal dan doe je al gek genoeg” voedt de standpunten van extreem-rechts en maakt het raampje van wat wel of niet ‘gewoon’ is, steeds kleiner om vervolgens steeds meer naar rechts te schuiven: terug naar betere tijden.
We weten dat niets doen en dingen zo laten als ze zijn alleen de status quo beschermd. En op dit moment, in tijden van opkomend extremisme en fascisme (in de VS is het al in full swing), is het beschermen van de status quo tegen “woke” ideologieën onderdeel van de speerpunten van politieke partijen.
En de onderwerpen waar muziek over gemaakt wordt door vooral linkse muzikanten worden door veel mensen nog bestempeld als ’te woke’ of ‘haatvol’ terwijl mensen als Charlie Kirk als “activist” en “familieman” bestempeld worden. Een man die er echt behoorlijk fascistische ideeën op nahield. De IDF wordt bestempeld als een noodzakelijkheid terwijl mensenrechtenorganisaties duidelijk zijn over de genocide in Gaza.
En dat is ook onderdeel van waar de disconnectie ligt. Want volgens veel Nederlanders is de genocide in Gaza niet onderdeel van het fascistische regime van Israël. En volgens velen die hem kenden was Charlie Kirk geen fascistische denker. En dan is protestmuziek opeens geen protestmuziek meer maar ‘linkse herrie’. Dan is protestmuziek opeens ‘haat’ in plaats van ‘waarheid’ en roept het op tot ‘geweld’ in plaats van ‘verzet’.
En die grens blijft in tijden van extremisme steeds meer verschuiven tot de meest gruwelijke daden ‘gewoon’ worden. Madeleine Albright, voormalig staatssecretaris van de Verenigde Staten, vatte dit het beste samen in een interview met NPR over haar boek over fascisme: “Fascisme kan stap voor stap ontstaan en blijft vaak onopgemerkt tot het te laat is.”
Image by: Freepik
Source: Loudwire, 013, The Dylan Review, Musing on Music, 3FM, NOS, Far Out, UMusic, NPR, Los Angeles Times,
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds