zijn Goede voornemens nu eigenlijk wel zo'n goed idee?
2026 is hier en dat betekent dat veel mensen goede voornemens opgesteld hebben om het nieuwe jaar goed te beginnen. Maar is dat wel zo'n goede start van het jaar?
Tijdens de jaarwisseling reflecteren mensen op het oude jaar en stellen ze doelen op voor het nieuwe jaar; de bekende ‘goede voornemens‘. Bijvoorbeeld om te stoppen met roken, een nieuw dieet te proberen, meer te reizen of je familie vaker te zien.
Het opstellen van goede voornemens is een traditie die al jaren bestaat maar die ook al jaren behoorlijk wat frustratie met zich meebrengt. Want zoals je misschien zelf wel vaak gemerkt hebt: die goede voornemens gaan de eerste paar weken hartstikke lekker tot je halverwege februari steeds minder vaak naar de sportschool gaat en je in maart je eerste pakje sigaretten alweer opgerookt hebt.
Goede voornemens lijken vaak een heel goed idee: gezonder leven, meer rust – dingen doen de je uiteindelijk gelukkiger zouden moeten maken. Maar is deze traditie wel echt een goed idee?
Want wat gebeurd er met ons zelfbeeld als het ons steeds niet lukt om deze voornemens vol te houden?
Goede voornemens: een oude traditie
Het opstellen van goede voornemens aan het einde van het jaar is geen nieuwe traditie. Het is zelfs een hele oude traditie die al meer dan 4000 jaar bestaat.
In het jaar 2000 v.o.j. vierden de mensen in het Babylonische Rijk het nieuwe jaar met een 12-daags festival waarin ze nieuwe gewassen plantten, de nieuwe koning kroonden en zich voornamen om hun ‘schulden’ dat jaar af te lossen; bijvoorbeeld landbouwgereedschap dat ze hadden geleend terug te brengen.
Deze traditie werd overgenomen door de Romeinen die, met de komst van de Juliaanse kalender, ‘nieuwjaar’ uiteindelijk verplaatsten naar 1 januari. De maand januari in deze kalender komt van de Romeinse god Janus die vooruitkijkt en terugblikt voor ‘reflectie en resolutie’. De Romeinen maakten offers aan Janus om zich het komende jaar goed te gedragen.
En deze traditie werd doorgegeven van de tijd van de Romeinen naar de Middeleeuwen toen de ridders hun jaarlijkse ‘pauwengelofte‘ deden en beloofden hun ridderlijke waarden ook in het nieuwe jaar hoog te houden.
Vroeger waren de goede voornemens vooral gericht op religieuze en spirituele doelen. Zo gingen de goede voornemens in het begin van de 20e eeuw over een betere werkethiek, een ‘sterk moreel karakter’ of meer zelfbeheersing met betrekking tot ‘aardse genoegens’. En hoewel de vorm van goede voornemens veranderd is, is het onderliggende idee ervan nog steeds hetzelfde.
Volgens Almanac gingen goede voornemens toen ook al om status, rijkdom, verantwoordelijkheid en zelfbeheersing.
goede voornemens zijn een populaire, sociale traditie
De goede voornemens die we vandaag de dag opstellen zijn nog steeds gericht op bovenstaande ideeën, maar dan wel in een modern jasje. De meest populaire goede voornemens in voor 2024 waren bijvoorbeeld geld sparen, gelukkig zijn, meer sporten en gezonder eten.
Voor 2025 waren de meest populaire goede voornemens in Nederland: afvallen, meer sporten, meer genieten van het leven en minder stress. Voor 2026 staan afvallen, meer sporten en minder stress weer hoog op het lijstje.
In 2025 had ruim 36% van de Nederlanders een goed voornemen. Volgens experts is het opstellen van een goed voornemen (of meer) dan ook een sociaal ding.
Dr. Barb Lesniak, uitvoerend directeur sociale wetenschappen aan de Southern New Hampshire University (SNHU), vertelt: “Veel mensen nemen goede voornemens voor het nieuwe jaar omdat dat nu eenmaal zo hoort. Ze voelen zich ongemakkelijk als ze niet meedoen aan deze maatschappelijke traditie.”
Maar ook externe factoren zorgen ervoor dat mensen op 1 januari opeens grote veranderingen willen maken. Zo kan het zijn dat je dokter je al langer vertelt dat je gezonder moet leven of vraagt je familie al maanden of je niet eens wat vaker langs wilt komen.
The fresh start effect en goede voornemens
De jaarwisseling is dan ook voor veel mensen vaak hét moment om deze veranderingen door te voeren.
Dit komt door het ‘fresh start effect‘. Dit is een begrip uit de psychologie dat zegt dat mensen vaak meer motivatie hebben voor nieuwe gewoontes en veranderingen op momenten die wij sociaal gezien als ‘symbolisch’ bestempelen. Zoals bijvoorbeeld een verjaardag, het nieuwjaar of de start van een nieuw seizoen.
Door het begin van een nieuwe ‘periode’ krijgen we dus letterlijk een ‘new year, new me‘-gevoel waardoor we sneller de neiging hebben om doelen te stellen en ons leven om te gooien.
De meeste goede voornemens worden bedacht door jongeren; zij stellen vaker goede voornemens op dan oudere volwassenen. Vaak gaat het om vage, grote ideeën die precies zo worden geformuleerd als hierboven: “ik wil dit jaar minder X” of “ik ga in 2026 meer Y”.
Staan goede voornemens garant voor falen?
Klinkt allemaal best wel prima, toch? Wat is dan het probleem met goede voornemens?
Nou, voornamelijk dat maar 10% van de mensen die een goed voornemen opstellen, het ook daadwerkelijk ‘behalen’. Kortom: het lukt 90% van de mensen die een goed voornemen bedenken dus niet om die doelen ook te bereiken.
Sterker nog: 25% van de mensen geeft het aan het eind van de eerste week alweer op en 80% van de mensen houdt het in februari weer voor gezien. Het lijkt dus zo te zijn dat goede voornemens een garantie voor falen zijn.
En dat moet vast een bepaalde invloed hebben op je mentale gezondheid.
Goede voornemens worden een straf
Er is natuurlijk niks mis met het stellen van gezonde doelen voor jezelf. Of je nu meer wilt bewegen, gezonder wilt eten of meer tijd vrij wilt maken voor je familie; goede voornemens zijn niet per definitie slecht. Maar de manier waarop wij ermee omgaan kan dat wel zijn.
En dat komt door hoe we deze goede voornemens opstellen. Zo worden ze vaak opgesteld vanuit motivatie gebaseerd op schaamte: we zijn te dik, te ongezond, te druk, te… noem maar op. Allemaal dingen waar we ons slecht over zouden moeten voelen.
Goede voornemens zijn dan ook voornamelijk gericht op negatieve verandering: onszelf constant afstraffen en afbeulen – alles om maar te zorgen dat we dat ‘slechte’ gedrag niet meer doen. Zo schrijven we ons massaal in voor de sportschool – los van de vraag of we dit ook echt leuk vinden – en beginnen we aan nieuwe, super strenge diëten waarbij we niks mogen en alles ‘slecht’ is.
We zetten onszelf 3 keer per dag op een weegschaal en als we wel eens vergeten om bij familie langs te gaan dan straffen we onszelf direct door een oneindige gedachtestroom van “wat stom dat ik dat vergeten ben”.
Goede voornemens en je mentale gezondheid
De manier waarop we doelen opstellen en de manier waarop we tegen onszelf praten, zorgt ervoor dat we ons een mislukking voelen of lui – een loser. Niet heel positief voor je mentale gezondheid en zelfbeeld, dus.
Dr. Thomas MacCarty, adjunct-decaan sociale wetenschappen aan de SNHU, vertelt: “Veel mensen die hun voornemens niet volhouden, zullen zich daardoor een mislukkeling voelen. Het kan psychologisch schadelijk zijn om tegen jezelf of anderen te zeggen dat er in het nieuwe kalenderjaar positieve veranderingen zullen plaatsvinden en dat deze vervolgens niet worden gerealiseerd.”
En dat gevoel van ‘mislukking’ heeft dan mogelijk weer invloed op je vermogen om de doelen die je volgend jaar opnieuw stelt wél te halen. Je praat jezelf dan eigenlijk een ‘why try‘-gevoel aan.
Want als je constant faalt dan moet het wel aan jou liggen, toch?
Hoe je wél goede voornemens volhoud
Niet helemaal. Veel van de goede voornemens worden niet behaald omdat ze te groot zijn en te vaag. En dat betekent dat je met de juiste formulering en uitvoering de kans kunt vergroten dat dit wél lukt.
Ten eerste is het advies van experts om je doel te formuleren vanuit je eigen motivatie. Je wilt niet ‘meer sporten’, je wilt minder snel moe worden als je de trap op loopt. Of je wilt komende zomer een cross-country hike kunnen doen met je vrienden.
Dát is de motivatie die achter je goede voornemen zit en dat is waar je je doel op moet afstemmen. Want dat zorgt ervoor dat je je intrinsiek gemotiveerd voelt in plaats van jezelf straffen of shamen.
Kies dan ook geen doel waar je zelf totaal niks mee hebt. Wil jij je familie niet meer zien? Waarom zou je het dan als doel opstellen? Doe iets waar je zelf achter staat. Dat werkt beter dan een ‘ik zou dit moeten doen’-doel.
Daarnaast moet je je doel positief formuleren. Je wilt niet minder drinken, je wilt zoeken naar een lekker alternatief voor een borrel. Wanneer je je doelen opstelt vanuit een ‘ik mag niet meer’ dan is de kans dat je je hieraan houdt vaak veel kleiner – dit is ook de reden waarom diëten niet werkt; teveel onthouding en straf.
Ook is het belangrijk om klein te beginnen in plaats van je hele leven in een keer compleet om te gooien. Schrijf je niet direct in bij de sportschool maar ga eens een dag per week een leuke workout doen waar je echt blij van wordt.
De kans is groter dat je dat volhoudt én je kunt dit later altijd nog uitbreiden.
goede voornemens: Wees lief voor jezelf
Maar het meest belangrijke is toch wel om lief voor jezelf te blijven. Praat lief tegen jezelf als je een keer vergeet gezond te eten. Kom niet vast te zitten in een eindeloze loop van ‘wat slecht van me’ terwijl je alleen maar een frietje hebt gegeten.
En mocht je heel gevoelig zijn voor dit soort negatieve gedachten, laat de goede voornemens dan achterwege. Misschien helpt het voor jou beter om het hele jaar door kleine veranderingen te maken zonder dat hier een hele sociale traditie (en druk) aan vast hangt. Dat werkt net zo goed en is veel minder stressvol.
Doe je wel aan goede voornemens en lukt het een dag niet? Dan hoef je ook niet tot 1 januari 2027 te wachten om weer te starten. Begin gewoon de volgende dag opnieuw. Of de volgende week. Goede voornemens moeten geen ‘all or nothing’-principe zijn.
Lilian Lechner, hoogleraar gezondheidspsychologie, vertelt de Open Universiteit: tijdelijk mislukken in moeilijke situaties zegt niets over je doorzettingsvermogen. Het is een hobbelig pad dat je aflegt en het gaat vrijwel nooit meteen goed. Bekijk een terugval daarom als een leermoment.”
Je jaar is geen mislukking omdat je je voornemens niet 100% behaald hebt. En: jezelf compleet de grond in trappen omdat je je voornemen niet 24/7 vol hebt gehouden is absoluut geen goede start van 2026.
DIT IS FRIEQUE
FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.
- 00Days
- 00Hours
- 00Minutes
- 00Seconds