*** MIS HET NIET *** MIS het niet

Het goede voornemen Afvallen: vetfobie vermomt als 'gezondheid'

Een van de meest genoemde goede voornemens is elk jaar 'afvallen'. Maar het goede voornemen afvallen is vaak geworteld in vetfobie en heeft niks met 'gezondheid' te maken.

Trigger warning: vetfobie, diëten, verstoorde eetpatronen

Het is de tijd van goede voornemens en grote veranderingen: de tijd van ‘new year, new me‘. En bovenaan de lijstjes van goede voornemens staat altijd de bekende top 3: gezonder eten, meer sporten en… afvallen.

Veel mensen zien het nieuwe jaar als hét moment om maar weer te beginnen met diëten. En dat dan vaak onder de noemer van ‘gezondheid’. Mensen willen dunner worden omdat ze geloven dat dat goed voor hen is. Of eigenlijk – dat is wat ze vertelt wordt door de samenleving. Maar dat is niet per se de waarheid.

Het goede voornemen afvallen is namelijk een goed voornemen dat vaak geworteld is in een probleem waar de Nederlandse samenleving vol mee zit: vetfobie.

Het goede voornemen afvallen

Elk jaar komen er verschillende peilingen en lijstjes online van de meest gekozen goede voornemens voor het nieuwe jaar.

Zo deed EenVandaag in januari 2025 onderzoek onder de 20.000 leden van hun Opiniepanel en bleek dat 18 procent van de respondenten zich ‘minder druk’ wilde maken, 18 procent wilde weer sporten en bewegen en 16 procent wilde, inderdaad, afvallen. Ook Hart van Nederland postte eenzelfde lijstje.

Aan dit onderzoek hadden 1955 deelnemers van het Hart van Nederland-panel meegedaan. 47 procent van de deelnemers wilde afvallen, 46 procent wilde sporten en meer bewegen en 36 procent wilde meer genieten van het leven en minder stress.

En ook in 2026 lijkt dat lijstje voor een groot deel hetzelfde te blijven. Een kleine greep uit de antwoorden van de poll van De Gelderlander: ‘geniet van de kleine dingen’, ‘mensen aanspreken op gedrag’ en ‘afvallen’.

Het goede voornemen afvallen is een populaire en als dit goede voornemen niet zo specifiek op het lijstje staat, dan staan haar vrienden ‘meer bewegen’ of ‘gezonder eten‘ er vaak wél op. De uitkomst en onderliggende gedachte van al deze voornemens is vaak hetzelfde: de vorm van je lichaam veranderen en zorgen dat je ‘gezond’ wordt.

Maar heeft dat wel met gezondheid te maken?

vetfobie en het goede voornemen afvallen

Iedereen die wel eens te maken heeft gehad met verstoorde eetpatronen of een eetstoornis weet: afvallen is niet per definitie gezond. Maar dat is wél het idee wat veel mensen hebben als ze denken aan het verminderen van hun lichaamsomvang.

In onze westerse maatschappij bestaat een heel eenzijdig beeld van ‘gezond’. En dat zorgt ervoor dat we bang zijn voor lichaamsgroei – en dan vooral lichaamsvet.

Voor veel mensen is ‘dik zijn’ het ergste wat ze zou kunnen overkomen en dat betekent dat ze alles zouden doen om dat te voorkomen. Inclusief elk mogelijk dieet, die-hard sporten en zo vaak mogelijk op de weegschaal staan om hun gewicht in de gaten te houden.

Het idee dat dikke lichamen veranderd moeten worden en het oordelen over gedrag en gewoontes die geassocieerd worden met ‘dik zijn’ – of ze nu gaan om jezelf of een ander – is vetfobie. Dat is niet letterlijk een angst voor dikke mensen, maar wel een afkeer van dikke mensen en, zoals hierboven genoemd, een angst om zélf dik te worden.

In een maatschappij waar dikke mensen veroordeeld worden en gediscrimineerd, waar een grote Nederlandse stichting nog steeds bezig is met een focus op gewicht en lichaamsomvang, 57% van de Nederlanders wel eens geprobeerd heeft om af te vallen en er constant berichten in de media staan over diëten, afvallen en het ‘obesitas probleem‘, is een angst en afkeer van ‘dik zijn’ duidelijk aanwezig.

Het is dan ook moeilijk om het goede voornemen ‘afvallen’ los te zien van vetfobie in de Nederlandse samenleving. Want wil je afvallen omdat het voor je gezondheid echt beter zou zijn? Of denk je dat dat zo is omdat je geleerd hebt dat dik slecht is?

Gezondheid en het goede voornemen afvallen

Want inderdaad, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, dik zijn is niet per definitie slecht. Onderzoek heeft al langer uitgewezen dat het niet per se gaat om lichaamsomvang of gewicht, maar dat het juist gaat om wáár lichaamsvet zich bevindt en om hoeveel lichaamsbeweging iemand krijgt.

Zo is het al langer bekend dat ook dikke mensen gewoon gezond kunnen zijn. Dr. Lindo Bacon, schrijfster van Health at Every Size, vertelt de National Association of Anorexia Nervosa and Associated Disorders (ANAD): “Er is weinig bewijs dat gewicht de belangrijkste oorzaak is van veel ziekten waarvoor het routinematig verantwoordelijk wordt gehouden… behalve artrose, slaapapneu en mogelijk enkele vormen van kanker.”

Het gaat vaak om de verwarring tussen correlatie en causatie: fenomenen die samen voorkomen hoeven elkaar niet te hebben veroorzaakt. Zo worden dikke mensen ook wel gediagnosticeerd met ziektes die ze helemaal niet hebben en wordt alles gegooid op ‘eerst afvallen’ terwijl ze ondertussen een ziekte hebben veel te laat gediagnosticeerd wordt en waar ze uiteindelijk aan overlijden.

Op Twitter zijn verschillende schrijnende verhalen te lezen onder de hashtag #DiagnosisFat.

It took 10 years and 6 different doctors to find out what causes my irregular periods because I'd been given #diagnosisfat all these years.

Turns out, one of the main symptoms of my illness is weight gain. 🙄
— Prrgy. 🏆 (@Mogrymillian) December 11, 2020

goed voornemen afvallen en dieetcultuur

Wanneer het idee wordt gepusht dat dik slecht is en dun ‘gezond’ en ‘mooi‘, dan doet dat iets met de manier waarop wij bezig zijn met ons lichaam en met voedsel. Een cultuur waarin een grote focus ligt op diëten, afvallen en het controleren van ons eetgedrag, is een ‘dieetcultuur’.

Mensen die veel bezig zijn met gewicht en gezondheid zien dit vaak als iets positiefs: een focus op gezondheid met doorzettingsvermogen en discipline. Onderzoek heeft alleen wel uitgewezen dat een focus op diëten en gecontroleerd eten juist kan leiden tot eetstoornissen.

Dieetcultuur is weer helemaal terug maar is ook onlosmakelijk verbonden met die vetfobie die we eerder al noemden. Want het labelen van eten als ‘slecht’ en het mijden van bepaalde voedselgroepen, komt allemaal voort uit het idee dat gezondheid, lichaamsomvang en voedsel allemaal met elkaar samenhangen.

Een focus op afvallen en het goede voornemen afvallen kan dus eetstoornissen in de hand spelen. Ook draagt het bij aan het versterken van de dieetcultuur; iets waar we juist als maatschappij afscheid van zouden moeten nemen.

goed voornemen afvallen en dieetcultuur

Daarnaast is het constante starten en stoppen met een dieet – ook wel het ‘jojo-effect’ – genoemd, juist heel slecht voor je gezondheid. Niet alleen kom je dan weer meer aan dan voor je begon met je dieet, maar de kans op bijvoorbeeld diabetes wordt door de cyclus van diëten juist groter.

Ook weten onderzoekers inmiddels dat lichaamsomvang en lichaamsvet genetisch kunnen zijn. En dat betekent dat het voor sommige mensen niet uitmaakt of ze anders gaan eten, elke dag in de sportschool staan of obsessief hun gewicht in de gaten houden; ze zullen nooit dun zijn.

Of ze kunnen dat streefgewicht alleen bereiken door zichzelf uit te hongeren en noodzakelijke voedselgroepen compleet uit te bannen.

Kortom: het goede voornemen afvallen kan juist zorgen voor een hele slechte start van je jaar. En de frustratie die je voelt wanneer je je weer niet kunt houden aan je gestelde doel helpt ook niet mee.

Want: je leert constant dat ‘dun’ mooi is en gezond, maar je zult dat zelf nooit kunnen bereiken. Maakt niet uit hoe vaak je het goede voornemen ook ieder jaar opnieuw opstelt.

afvallen is geen goed voornemen

Laten we duidelijk zijn: afvallen is ook niet per definitie slecht. En het goede voornemen afvallen is dus ook niet per se vetfobisch. De vraag is alleen: waarom willen mensen die dat voornemen opstellen graag afvallen?

Soms is het inderdaad voor je geluk en je gezondheid nodig om af te vallen. Bijvoorbeeld wanneer je merkt dat het inderdaad een slechte invloed heeft op je algemeen dagelijks functioneren.

We zijn niet anti-afvallen. We zijn vooral heel erg pro-body neutrality (of positivity; whatever you prefer). En dat betekent dat je lichaam geen oordeel nodig heeft. Het is er gewoon. Je bent niet te dik, je bent gewoon.

Je lichaam is een instrument dat je door het leven helpt en dat instrument heeft geen waardeoordeel nodig. Maar dat betekent niet dat je er niet voor mag zorgen. En daarom is het niet erg om bezig te zijn met gezondheid.

Zolang je dat maar doet zonder hier een negatief – of positief – oordeel aan vast te hangen. Je bent niet ‘beter’ als je een paar kilo kwijt raakt. En je bent niet ‘slechter’ als je er een paar kilo bij krijgt.

Het goede voornemen afvallen revisited

Misschien is het echte goede voornemen wel om eerst jezelf te accepteren zoals je bent. Om geen waardelabels vast te hangen aan je leven en om vooral te genieten.

Door alleen te gaan sporten omdat je dat leuk vindt. En dus ook een sport te kiezen die je leuk vindt. ‘Meer bewegen’ kan ook gedaan worden in de vorm van een wandeling. Of elke dag door de tuin rennen met je hond.

Je hoeft jezelf niet af te beulen; het leven is geen straf.

En ‘gezond eten’ kan andere vormen aannemen dan alleen selderij-sapjes en droge salades – een gezond dieet bestaat namelijk uit álle voedselgroepen en een gezonde relatie met voedsel. Daar hoort lekker eten ook zeker bij.

‘Afvallen’ moet iets zijn waar jij zelf ook gemotiveerd voor bent. Niet omdat je lichaam slecht zou zijn, maar omdat je bijvoorbeeld je hobby weer wilt kunnen beoefenen.

Alleen als we zeker zijn dat we ons lichaam accepteren zoals het is, kunnen we zeker zijn dat ons goede voornemen afvallen – of welk voornemen dan ook – echt gaat om ‘gezondheid’.

En niet toch stiekem om vetfobie: de compleet onnodige angst voor dik worden.

Image by: Freepik

Source: VICE, LOVER, Within Health, Science, Harvard Health Publishing, TIME, American Diabetes Association, Forbes, Center for Hope and Health, The Week, Our Streets Now, Her Campus

DIT IS FRIEQUE

FRIEQUE is een nieuw platform, magazine en community voor iedereen die trots is anders te zijn. We geven niet om clout: wij doen wat we doen omdat het juist is en omdat we de wereld een stukje beter willen maken.